صندوق‌های سرمایه‌گذاری

آشنایی با صندوق های سرمایه‌گذاری

شناسایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و زمینه‌های مختلف فعالیت آنها از مهم‌ترین و اولین گام‌های هر سرمایه گذار است. صندوق‌های سرمایه‌گذاری، سرمایه‌های خرد و پول‌های کم را از افراد جمع‌آوری می‌کنند و مجموع آن را که مبلغ قابل توجهی می‌شود، در گزینه‌های مختلف سرمایه‌گذاری می‌کنند. زمینه‌های سرمایه‌گذاری صندوق‌ها مختلف است و دامنه وسیعی از افراد را شامل می‌شود. به همین دلیل آشنایی با صندوق های سرمایه‌گذاری اهمیت بالایی دارد. صندوق های سرمایه‌گذاری برای افرادی با سطوح ریسک مختلف گزینه‌های متنوعی دارند. به علاوه، این صندوق‌ها در بازار‌های مختلفی از سهام گرفته تا طلا و اوراق درآمد ثابت فعال هستند. صندوق سرمایه‌گذاری تحت مجوز و نظارت سازمان بورس فعالیت می‌کند.

انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری

صندوق‌های سرمایه‌گذاری را می‌توان از نظر شیوه معامله و سبد دارایی بررسی کرد. صندوق‌ها از نظر شیوه معامله به دو دسته قابل معامله در بورس (ETF) و صدور و ابطالی (non-ETF) تقسیم می‌شوند. صندوق‌های قابل معامله در بورس همان‌طور که از اسمشان پیداست، به صندوق‌هایی گفته می‌شود که در بورس قابل خرید و فروش هستند. آنها در زمان باز بودن بازار معامله می‌شوند. قیمت معاملاتی هر واحد از این صندوق‌ها بسته به عرضه و تقاضا در طول بازه معاملاتی تغییر می‌کند. علاوه بر این، صندوق‌های قابل معامله در بورس ممکن است از NAV خود فاصله بگیرند که در این صورت حباب گرفته‌اند. از طرف دیگر، صندوق‌های صدور و ابطالی صندوق‌هایی هستند که در برخی موارد خارج از زمان بازار نیز قابل خرید و فروش هستند. این صندوق‌ها از قیمت NAV خود فاصله نمی‌گیرند و در طول روز قیمت ثابتی دارند.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری از نظر سبد دارایی و بازار فعالیت نیز انواع متفاوت و متنوعی دارند و برای طیف گسترده‌ای از سلایق و روحیات، گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری معرفی می‌کنند. صندوق‌هایی که بیشتر دارایی خود را در سهام سرمایه‌گذاری می‌کنند، با عنوان صندوق‌های سهامی شناخته می‌شوند، صندوق‌هایی که بیشتر دارایی خود را در اوراق شمش و گواهی سپرده سکه سرمایه‌گذاری می‌کنند، تحت نام صندوق‌های طلا معروف هستند و صندوق‌هایی نیز که عمده دارایی خود را به مواردی مانند اوراق خزانه‌داری، اوراق مشارکت، سپرده بانکی و غیره اختصاص داده‌اند، با عنوان صندوق‌های درآمد ثابت شناخته می‌شوند. البته صندوق‌های سرمایه‌گذاری بیش از این سه دسته هستند. به عنوان مثال صندوق‌های املاک و مستغلات، صندوق‌های کالایی، صندوق‌های پروژه، صندوق‌های خصوصی، صندوق‌های مختلط و فراصندوق‌ها از انواع دیگر صندوق‌های سرمایه‌گذاری هستند. البته باید توجه کرد که صندوق‌های سهامی خود به چهار دسته سهامی کلاسیک یا عادی، اهرمی، شاخصی و بخشی تقسیم می‌شوند. صندوق‌های طلا نیز دسته‌ای از صندوق‌های کالایی هستند.

مقایسه ترکیب دارایی انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری

صندوق‌های سرمایه‌گذاری بیشتر دارایی خود را در یک بازار انجام می‌دهند و دارایی‌های مرتبط با آن را معامله می‌کنند. با این حال، بخشی از دارایی این صندوق‌ها نیز متنوع‌سازی شده و قابل سرمایه‌گذاری در بازارهای دیگر است. به عنوان مثال صندوق درآمد ثابت می‌تواند مقدار کمی سپرده کالایی یا سهام خریداری کند. حد نصاب ترکیب دارایی‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری مختلف بر اساس سهم آنها از کل دارایی‌های صندوق در جدول زیر نوشته شده است:

در مورد صندوق بخشی حد نصاب شبیه به صندوق سهامی است با این تفاوت که حداکثر اوراق بهادار با درآمد ثابت حداکثر 15 درصد است و در مورد سهام و حق تقدم نیز حداقل 70 درصد به صنعت خاص مورد نظر صندوق بخشی اختصاص دارد.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مناسب چه افرادی هستند؟

صندوق‌های سرمایه‌گذاری بر اساس نوع دارایی‌هایشان مناسب دسته خاصی از افراد هستند اما دامنه آنها آنقدر متنوع است که همه را در بر می‌گیرند. صندوق‌های اهرمی بالاترین ریسک را در میان صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارند و برای افراد بسیار ریسک‌پذیر مناسب هستند. صندوق‌های بخشی و پس از آن صندوق‌های سهامی کلاسیک و شاخصی ریسک کمتری دارند اما همچنان جزو گزینه‌های ریسکی محسوب می‌شوند. این صندوق‌ها برای افراد مایل به سرمایه‌گذاری در سهام که وقت یا سواد مالی زیادی ندارند، مناسب هستند. صندوق‌های طلا برای کسانی مناسب هستند که تمایل به سرمایه‌گذاری در طلا دارند. صندوق‌های درآمد ثابت برای همه افراد مناسب هستند. این صندوق‌ها به دلیل کم‌ریسک بودن و بازدهی بالاتر از بانک برای سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز بسیار مناسب هستند اما علاوه بر آن برای کسانی که مایل به کسب سود روزشمار به مدت چند روز هستند نیز مناسب است. این صندوق به عنوان کاهش دهنده ریسک سرمایه‌گذاری در سبد دارایی افراد نیز به کار گرفته می‌شود.

بهترین زمان خرید صندوق سرمایه گذاری

برای این‌که بتوان بهترین زمان خرید صندوق سرمایه گذاری را به درستی انتخاب کرد، باید اول، بازه زمانی سرمایه گذاری را در نظر گرفت. به طور معمول اگر بازه زمانی بلندمدت در نظر باشد، صندوق سهامی گزینه مناسبی به حساب می‌آید.

مهمترین نکات و قوانین در رابطه با صندوق های سرمایه گذاری در ایران

1. ارزش اسمی هر واحد صندوق در زمان تاسیس ده هزار ریال است، به همین دلیل به راحتی می‌توان با داشتن قیمت روز بازدهی از ابتدای فعالیت صندوق را محاسبه کرد.
2. ارزش خالص دارایی هر واحد سرمايه‌گذاري در هر زمان برابر است با ارزش روز دارايي‌های صندوق منهاي بدهي‌های صندوق تقسيم بر تعداد واحدهای سرمايه‌گذاري نزد سرمايه‌گذاران در همان زمان.
3. محاسبه ارزش خالص دارایی، قیمت ابطال، قیمت صدور و خالص ارزش آماری هر واحد سرمایه‌گذاری در روزهای معاملاتی حداکثر هر دو دقیقه یک بار و همچنین در انتهای روز انجام می‌شود اما در روزهای دیگر فقط در انتهای روز این محاسبات صورت می‌گیرد.
4. فعالیت یک صندوق در شرایطی پایان پیدا می‌کند که یا از سوی سازمان بورس لغو مجوز شود؛ یا حکمی از سوی دادگاه وجود داشته باشد؛ یا دارندگان حداقل دو سوم از کل واحدهای سرمایه‌گذاری ممتاز دارای حق رأی حاضر در جلسه مجمع صندوق موافق چنین کاری باشند و تأیید سازمان نیز وجود داشته باشد. در مورد صندوق‌های اهرمی، کاهش ارزش کل واحدهای ممتاز صندوق به میزان کمتر از ۱۰ درصد ارزش کل واحدهای عادی صندوق نیز می‌تواند موجب خاتمه فعالیت صندوق شود.