جزئیات مالیات بر عایدی طلا، ارز، ارز دیجیتال ۱۴۰۴

در 25 مرداد 1404 قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی توسط رئیس جمهور ابلاغ شد. این قانون که سال‌ها مسکوت باقی مانده بود، بعد از کش و قوس‌های فراوان بالاخره به تصویب رسید. هدف از این قانون تعطیلی معاملات در بازار نیست، بلکه هدف اصلی آن مهار سفته بازی و دلالی در بازارهای مختلف و ایجاد عدالت مالیاتی خواهد بود. در ادامه به بررسی جزئیات این قانون می‌پردازیم.

دارایی های مشمول مالیات عایدی بر سرمایه

مطابق قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی، دارایی هایی که مشمول پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه هستند، شامل:

1. املاک با انواع کاربری و حق واگذاری محل

2. انواع خودروی سواری دارای شماره انتظامی (پلاک) شخصی

3. انواع طلا، نقره، پلاتین و مسکوکات آن‌ها و جواهرآلات

4. انواع ارز

5. انواع رمز دارایی، رمز پول و رمز ارز

بر اساس این قانون بجز چند مورد خاص تمامی دارایی‌هایی که افراد جامعه به قصد معامله‌گری کوتاه مدت خریداری کنند، مشموال مالیات بر عایدی سرمایه‌ می‌شوند. البته باید توجه داشت که این قانون شامل کلیه‌ی اشخاص غیر تجاری است. اشخاص غیر تجاری یعنی شهروندانی که تنها به قصد دلالی و سوداگی معامله می‌کنند. اما شرکت‌ها و کسب و کارهایی که بصورت تخصصی در این بازارها فعالیت دارند به عنوان اشخاص تجاری معرفی شده‌اند. از سوی دیگر، طبق قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی، اصل سرمایه مشمول مالیات بر عایدی سرمایه نیست. بلکه میزان سودی که در نتیجه‌ی انجام معامله کسب شود، مشمول مالیات خواهد بود.

استثنائات قانون مالیات بر عایدی سرمایه

قانون مالیات بر عایدی سرمایه استثنائاتی نیز دارد. این استثنائات شامل موارد زیر هستند.

1. ملک مسکونی متعلق به شخص غیرتجاری بالای ۱۸ سال، به شرط اینکه دوره تملک بیش از دو سال باشد یا شخص مالک ملک مسکونی دیگری نباشد.

2. خودروی سواری دارای شماره انتظامی شخصی متعلق به شخص غیرتجاری بالای ۱۸ سال، به شرط اینکه دوره تملک بیش از یک سال باشد یا شخص مالک خودروی سواری دیگری نباشد.

3. کلیه اراضی با کاربری کشاورزی اعم از باغ‌ها، زمین‌های زراعی و اراضی فاقد کاربری با دوره تملک بیش از سه سال معاف از مالیات است. البته اراضی که در محدوده‌ی شهر هستند همانند باغ و ویلا مشمول معافیت مالیاتی نیستند.

4. انتقال ارز بصورت مجاز از طروقی که بانک مرکزی اعلام کرده است، معاف از مالیات است.

نحوه محاسبه مالیات بر عایدی سرمایه

نحوه‌ی محاسبه‌ی مالیات بر عایدی سرمایه بسیار کار ساده‌ای است. به عنوان مثال فرض کنید، فردی یک آپارتمان به قیمت 10 میلیارد تومان خریداری می‌کند. این فرد دارایی خریداری شده را کمتر از یک سال با قیمت 11 میلیارد تومان می‌فروشد. اگر فرض کنیم که فرد باید 40 درصد مالیات بر عایدی سرمایه در بازه کمتر از یک سال پرداخت کند، مقدار مالیات آن به شرح زیر است.

اول باید بدانیم که مالیات بر عایدی سرمایه فقط شامل سود حاصل از معامله است. یعنی قیمت فروش منهای قیمت خرید. طبق مثال این فرد یک میلیارد تومان سود کسب کرده است. حال اگر 40 درصد مالیات بر عایدی سرمایه پرداخت کند، میزان مالیات آن برابر با 400 میلیون تومان خواهد بود.

چالش‌ها و ابهامات مالیات عایدی سرمایه

این طرح می‌تواند تا حد زیادی تلاطم در بازارهای مختلف را آرام کند. زیرا معاملات کوتاه مدت را تا حد زیادی از بین می‌برد، چنین اتفاقی می‌تواند به کاهش تقاضا در بازار کمک کند. به دلیل اینکه طبق این طرح سوداگری در بازار مسکن مشمول مالیات سنگین است، ممکن است سوداگران از این بازار خارج شوند و فقط افرادی که مصرف کننده هستند متقاضی اصلی در این بازار باشند.

البته این کار باعث ایجاد رکود در بازار مسکن نیز خواهد شد و نقد شوندگی آن را کاهش می‌دهد. زیرا افرادی که واقعا مصرف کننده هستند به دلیل رشد بالای قیمت مسکن توانایی خرید ندارند.

از طرفی طلای فیزیکی نیز مشمول مالیات بر عایدی سرمایه است. در نتیجه ممکن است سرمایه‌گذاری در طلای فیزیکی کاهش پیدا کند و افراد جامعه برای سرمایه‌گذاری در طلا اقدام به خرید صندوق طلا کنند، که معاف از مالیات هستند. زیرا طبق قانون مالیات بر سوداگری، مالیات بر عایدی طلا تنها بر معاملات طلای فیزیکی اعمال می‌شود.

مالیالت بر عایدی سرمایه در ارز‌های دیجیتال

یکی از دارایی‌هایی که مالیات بر عایدی سرمایه در آن بصورت مبهم بیان شده است، ارزهای دیجیتال هستند. زیرا نحوه‌ی معامله، واریز و برداشت در این دارایی با سایر دارایی‌ها متفاوت است. طبق قانون، ارزهای دیجیتال باید همانند سایر دارایی‌ها مالیات بر عایدی سرمایه پرداخت کنند. اما سوددهی در این بازار متفاوت است. به عنوان مثال فردی در یک صرافی ارز دیجیتال، اقدام به خرید بیت کوین می‌کند. بعد از مدتی این فرد دارایی خود را تبدیل به تتر می‌کند و قیمت تتر در این بازه نسبت به ریال افزایش پیدا می‌کند. اما قانون‌گذار مشخص نکرده است که از کدام دارایی و بر چه اساسی سرمایه‌گذار باید مالیات بر عایدی سرمایه پرداخت کند. از تتری که افزایش قیمت نسبت به ریال پیدا کرده است یا بر اساس بیت کوینی که بار اول با آن شروع به معامله کرده است.

بهترین سرمایه گذاری جایگزین در بازار طلا ، ارز و ارز دیجیتال

بازارهایی که مشمول قانون مالیات بر عایدی سرمایه هستند دچار کاهش تقاضا خواهند شد. اما بازارهایی وجود دارند که می‌توانند جایگزین خوبی برای سرمایه‌گذاری در مسکن، طلا، ارز و خودرو باشند. از طرفی، چون سرمایه‌گذاری در سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری معاف از مالیات بر عایدی سرمایه هستند، می‌توانند گزینه جذابی برای سرمایه‌گذاری باشند. صندوق‌های طلا و صندوق‌های درآمد ثابت علاوه بر معافیت مالیاتی سودهای قابل توجهی را به سرمایه‌گذاران خود ارائه داده‌اند.