قیمت طلا با نرخ دلار چه ارتباطی دارد؟

در بازارهای مالی نرخ برابری طلا در برابر دلار در لحظه تغییر می‌کند. اما چنین تغییراتی فقط نوسانات روزانه و حتی ساعتی است. آنچه که برای سرمایه‌گذاران بلند مدتی بسیار حائز اهمیت است، این است که این فلز‌ گرانبها روند قیمت آن چه ارتباطی با ارزش دلار دارد؟ در این مطلب خواهیم دید که قیمت طلا با نرخ دلار چه ارتباطی دارد و برخی عوامل دیگر موثر روی قیمت طلا را نیز بررسی خواهیم کرد.

چرا قیمت طلا به نرخ دلار وابسته است؟

زمانی که ارزش دلار در بازار کاهش پیدا کند، سرمایه‌گذاران برای اینکه بتوانند ارزش پول خود را حفظ کنند، روی دارایی‌های امنی همچون طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند. این کار باعث می‌شود تقاضا در بازار جهانی برای طلا افزایش چشمگیری پیدا کند. بر اساس اصول اقتصادی اگر تقاضا برای یک دارایی افزایش پیدا کند و به اندازه‌ی تقاضا، عرضه در بازار وجود نداشته باشد؛ برای اینکه قیمت بازار به تعادل برسد قیمت افزایش پیدا خواهد کرد.

فرمول محاسبه قیمت طلا بر اساس دلار و اونس جهانی

برای درک ارتباط قیمت طلای ایران با بازار جهانی، باید ابتدا بدانیم که قیمت جهانی طلا چگونه به قیمت داخلی تبدیل می‌شود. در بازار جهانی، طلا بر اساس اونس معامله می‌شود. هر اونس تقریباً برابر با 31.103 گرم است.

بنابراین برای تبدیل قیمت اونس جهانی به قیمت هر گرم طلای خالص، می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد:

اما در بازار ایران معمولاً طلای ۱۸ عیار اهمیت بیشتری دارد. طلای ۱۸ عیار از نظر خلوص تقریباً ۷۵ درصد طلای خالص دارد. بنابراین برای رسیدن به قیمت تقریبی هر گرم طلای ۱۸ عیار می‌توان از فرمول زیر استفاده کرد:

این فرمول قیمت نظری یا پایه طلا را نشان می‌دهد.

رابطه‌ی قیمت طلا و دلار در بازار جهانی

تا قبل از سال 1971، دلار ایالات متحده آمریکا پشتوانه ارزهای دیگر بود و این واحد پولی تا قبل از این تاریخ پشتوانه طلا داشت. اما در سال 1971 و در زمان ریاست جمهوری ریچارد نیکسون، آمریکا این پشتوانه و وابستگی را از میان برد و از آن سال قدرت اقتصادی این کشور تبدیل به پشتوانه دلار شد.

بعد از این اتفاق، قیمت دلار و طلا بر حسب عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. در بازار جهانی، قیمت طلا و دلار با یکدیگر رابطه‌ی معکوس دارند. به این معنی که اگر ارزش دلار در بازار کاهش پیدا کند، ارزش طلا در برابر دلار افزایش پیدا خواهد کرد. از سوی دیگر هرگاه ارزش دلار در برابر ارزهای دیگر افزایش یابد قیمت طلا در بازار جهانی کاهش می‌یابد.

رابطه معکوس در قیمت طلا و نرخ دلار

زمانی که ارزش دلار در بازار کاهش پیدا کند سرمایه‌گذاران برای اینکه بتوانند ارزش پول خود را حفظ کنند، روی دارایی‌های امنی همچون طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند. این کار باعث می‌شود تقاضا در بازار جهانی برای طلا افزایش چشمگیری پیدا کند. بر اساس اصول اقتصادی اگر تقاضا برای یک دارایی افزایش پیدا کند و به اندازه‌ی تقاضا، عرضه در بازار وجود نداشته باشد؛ برای اینکه قیمت بازار به تعادل برسد قیمت افزایش پیدا خواهد کرد.

آیا رابطه طلا و دلار در بازار جهانی همیشه معکوس است؟

خیر، همواره این رابطه بر عکس نیست. چون در برخی شرایط ممکن است افزایش قیمت طلا در بازار جهانی ناشی از سایر عوامل باشد نه کاهش ارزش دلار. به عنوان مثال اگر بنا به دلایلی همچون افزایش نرخ مصرف طلا در یک صنعت تقاضای مازادی برای طلا ایجاد شود، در این حالت قیمت جهانی طلا ممکن است رشد قابل توجهی را تجربه کند. این در حالی است که در چنین شرایطی ممکن است نرخ برابری دلار در برابر سایر ارز‌های خارجی ثابت باقی بماند.

اثر نرخ بهره بر قیمت جهانی طلا

نرخ بهره‌ای که فدرال رزو اعلام می‌کند اثر مستقیمی بر قیمت جهانی طلا دارد. زمانی که فدرال رزو برای انجام یک سیاست اقتصادی انقباضی نرخ بهره را افزایش می‌دهد، سرمایه‌گذاران برای اینکه بتوانند سود بدون ریسک کسب کنند بخشی از سرمایه‌ی خود را در بانک‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. این کار باعث کاهش تقاضا برای طلا خواهد شد، در نتیجه قیمت طلای جهانی کاهش چشمگیری پیدا می‌کند.

از طرفی اگر فدرال رزو قصد داشته باشد از طریق ابزار نرخ بهره در فضای اقتصادی رونق ایجاد کند، سیاست پولی انبساطی اعمال می‌کند. سیاست پولی انبساطی به این معنی است که فدرال رزرو، نرخ بهره را تا حد زیادی کاهش دهد. با کاهش نرخ بهره سرمایه‌گذاران بخشی از دارایی خود را از بانک خارج می‌کنند و در بازار طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند.

کاهش عرضه طلا و اثر آن روی قیمت طلا

وزن کل تمام طلاهای استخراج شده در طول تاریخ بشر تقریباً 198000 تن تخمین زده می‌شود. این بدان معناست که اگر بخواهیم تمام طلای استخراج شده را جمع آوری کنیم، در یک مکعب به طول و عمق حدود 21 متر قرار می‌گیرد. هر ساله، انسان‌ها تقریباً تا 2500 تا 3000 تن طلا استخراج می‌کنند و به کل موجودی طلا اضافه می‌کنند. این مقدار معمولاً برای پاسخگویی به تقاضاهای جهانی کافی نیست. عرضه کم و کاهش غیرمنتظره معادن جدید توسط معدنچیان، می‌تواند قیمت طلا را بیشتر افزایش دهد. در حال حاضر تخمین زده می‌شود که تنها حدود 20 درصد طلا برای استخراج باقی مانده باشد.

قیمت طلا در ایران با نرخ دلار چه ارتباطی دارد؟

همانگونه که گفته شد در بازار جهانی رابطه‌ی ارزش دلار در برابر طلا بر عکس است. اما در بازار داخلی ایران، این رابطه مستقیم است. به این مفهوم که با افزایش قیمت دلار در بازار آزاد قیمت طلا نیز رشد خواهد کرد. زیرا در بازار داخلی ایران دلار و طلا هر دو یک دارایی با ارزش برای مصون ماندن در برابر تورم هستند. زمانی که عوامل موثر بر تورم فعال شوند سرمایه‌گذاران برای اینکه بتوانند از تله‌ی تورم فرار کنند اقدام به خرید طلا و دلار می‌کنند. این کار باعث افزایش تقاضا برای این دارایی‌ها می‌شود. در نتیجه قیمت آن‌ها در بازار آزاد رشد می‌کند.

از طرفی، چون رابطه‌ی ارزش دلار و قیمت طلا در ایران مستقیم است، هرگاه عواملی که باعث افزایش قیمت دلار شوند، منجربه افزایش قیمت طلا نیز خواهند شد. قیمت دلار در بازار آزاد به دلایلی همچون کمبود عرضه و تنش‌های اقتصادی رشد می‌کند. در همین حال قیمت طلا نیز افزایش پیدا می‌کند. اما با بررسی داده‌های سری زمانی در کوتاه مدت و بلند مدت، متوجه خواهیم شد که قیمت طلا در بازار ایران همواره بیشتر از قیمت دلار رشد کرده است. از این سو برای مصون ماندن از تورم سرمایه‌گذاری در طلا بهتر از خرید دلار است. سرمایه‌گذاران برای خرید طلا دو راه دارند، خرید طلای فیزیکی و سرمایه‌گذاری در صندوق‌های طلا.

کدام عامل بیشتر روی قیمت طلای ایران تأثیر می‌گذارد؛ دلار یا اونس؟

پاسخ این سؤال به شرایط بازار بستگی دارد، اما در بسیاری از دوره‌ها نرخ دلار داخلی اثر بیشتری بر قیمت طلا در ایران دارد.

دلیل این مسئله آن است که تغییرات نرخ ارز در ایران می‌تواند در مدت کوتاهی بسیار قابل توجه باشد. از طرف دیگر، نوسان روزانه اونس جهانی در بسیاری از مواقع نسبت به نوسانات ارز کوچک‌تر است. برای مثال، ممکن است اونس جهانی تنها چند درصد تغییر کند، اما نرخ دلار داخلی با نوسان بیشتری مواجه شود. در این شرایط، عامل اصلی تغییر قیمت طلا در ایران دلار خواهد بود. اما این موضوع به معنای بی‌اهمیت بودن اونس جهانی نیست. در دوره‌هایی که قیمت جهانی طلا رشد قابل توجهی را تجربه ‌کند، می‌تواند نقش بسیار مهمی در بازار ایران داشته باشد.