معاملات شرطی در بورس چیست؟

معاملات شرطی، شرایطی را فراهم کرده است که سرمایه‌گذاران بتوانند با دقت و سرعت بالاتری استراتژی‌های معاملاتی خود را در بازارهای مالی مانند سهام و طلا انجام دهند.

معاملات شرطی در بورس چیست؟

معاملات شرطی، معاملاتی هستند که بر اساس شروط مشخص و از قبل تعیین شده‌ اجرا می‌شوند. این شروط می‌تواند شامل، حجم، قیمت یا ترکیبی از آن‌ها باشد. در ادامه ابتدا به بررسی انواع معاملات شرطی می‌پردازیم.

انواع معاملات شرطی

معاملات شرطی به دو دسته‌ی اصلی تقسیم بندی می‌شوند. برای انجام هر کدام از آن‌ها سرمایه‌گذاران ابتدا شرایطی را تعیین می‌کنند. اگر این شروط در بازار وجود داشت باشد، معامله بصورت خودکار انجام می‌شود.

شرطی خرید

سرمایه‌گذاران قبل از ورود به معامله، بازار را به کمک تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال تحلیل می کنند. بر این اساس اگر پیش بینی آن‌ها رشد قیمت در بازار باشد، صبر می‌کنند تا قیمت به نقطه‌ی مورد نظر برسد بعد وارد معامله شوند. در برخی مواقع قیمت امکان دارد اصلاح داشته باشد و بعد به روند صعودی خود ادامه دهد. در شرایط دیگری ممکن است قیمت از سطح مشخصی عبور کند تا بتواند به روند صعودی خود ادامه دهد. بر اساس این شرایط سرمایه‌گذاران معامله شرطی خرید، فعال می‌کنند.

خرید محدود (Limit Buy)

سرمایه‌گذارانی که معامله‌ی خرید محدود در کارگزاری خود فعال کرده‌اند، پیش بینی آن‌ها از قیمت دارایی این است که رشد خواهد کرد. اما در کوتاه مدت امکان دارد قیمت اصلاح داشته باشد. به همین دلیل این سرمایه‌گذاران قیمت فعال شدن معامله را پایین‌تر از قیمت حال حاضر بازار قرار می‌دهند. اگر بازار به قیمت تعیین شده برسد، معامله‌ی شرطی خرید محدود بصورت خودکار فعال می‌شود.

خرید توقف (Stop Buy)

یکی دیگر از روش‌های معامله‌ی شرطی خرید، خرید توقف (stop buy) است. در این روش سرمایه‌گذاران انتظار دارند بازار روند صعودی داشته باشد اما برای اینکه مطمئن شوند که بازار می‌تواند روند صعودی خود را ادامه دهد؛ باید از یک سطح قیمتی خاصی عبور کند. از این رو سرمایه‌گذار قیمت آغاز معامله‌ی خود را بالاتر از قیمت حال حاضر بازار قرار می‌دهد، که اگر قیمت به این سطح یا بالاتر از آن رسید؛ معامله‌ی خرید بصورت خودکار فعال می‌شود.

شرطی فروش

شرطی فروش همانند شرطی خرید به دو صورت انجام می‌شود. در این نوع از معامله‌ی شرطی، تحلیل سرمایه‌گذاران بگونه‌ای است که بازار نزول خواهد کرد. از این رو معامله‌ی شرطی خود را بر اساس فروش دارایی تنظیم می‌کنند.

فروش محدود (Sell Limit)

سرمایه‌گذارانی که معامله‌ی فروش محدود فعال کرده‌اند، انتظار دارند که بازار نزول چشمگیری داشته باشد. اما انتظار دارند قیمت دارایی مورد نظر در کوتاه مدت رشد قیمتی داشته باشد. از این رو، این سرمایه‌گذاران قیمت فروش را بالاتر از قیمت معامله‌ی حال حاضر قرار می‌دهند. که اگر قیمت به سطح مورد نظر برسد، معامله شرطی فروش بصورت خودکار فعال خواهد شد.

توقف فروش (Sell Stop)

معامله‌ی توقف فروش همانند معامله‌ی توقف خرید است. در این نوع از معامله‌ی فروش شرطی، سرمایه‌گذاران قیمت فعال شدن معامله را پایین‌تر از قیمت حال حاضر بازار قرار می‌دهند. زیرا این سرمایه‌گذاران پیش بینی آن‌ها از روند بازار بگونه‌ای است که، اگر قیمت دارایی از یک سطح مشخصی کمتر شود به احتمال زیاد کاهش قیمت بیشتری را تجربه می‌کند.

تفاوت معاملات شرطی با معاملات عادی

معاملات شرطی با معاملات عادی که در بازار سرمایه انجام می‌شود، تفاوت‌هایی دارد. این تفاوت‌ها شامل زمان اجرای معامله، خطای انسانی، احساسات، دقت در اجرای استراتژی معاملاتی می‌شود.

زمان اجرای معامله

در معاملات عادی ممکن است سرمایه‌گذار نتواند در زمان مناسب وارد معامله شود. اما در معاملات شرطی به دلیل اینکه شرایط انجام معامله از قبل تعیین شده است، به محض ورود قیمت به محدوه‌ی مشخص شده؛ معامله‌ی مورد نظر با سرعت اجرا می‌شود.

خطای انسانی

در معاملات عادی خطای انسانی ممکن است زیاد باشد. اما معاملات شرطی به گونه‌ای هستند که باید شرایط خاصی صورت بگیرد تا معامله مورد نظر اجرا شود.

حذف احساست

در معاملات عادی، معامله‌گر ممکن است با نوسانات شدید قیمت در تابلو بازار، معاملات احساسی داشته باشد. این در حالی است که در معاملات شرطی، احساست انسانی موضوعیت ندارد.

نظارت لحظه‌ای

در معاملات عادی سرمایه‌گذار باید بصورت لحظه‌ای معامله‌ی خود را نظارت کند. اما در معاملات شرطی، نظارت لحظه‌ای وجود ندارد. چون قیمت خرید و قیمت فروش قبل از انجام معامله تعیین شده است و دیگر نیازی به نظارت و بررسی لحظه‌ای نیست.

مدیریت ریسک

یکی از عواملی که سرمایه‌گذاران به معاملات شرطی علاقمند هستند، مدیریت ریسک در این نوع از معاملات است. زیرا در معاملات شرطی، محدوده‌ی خرید و فروش به صورت واضح مشخص است و حد سود و ضرر از قبل تعیین شده است. در نتیجه سرمایه‌گذاران در این معاملات بیشتر از حد مشخص شده ضرر نخواهند کرد. اما در معاملات عادی ممکن است سرمایه‌گذاران دچار سوگیری‌های رفتاری شوند و در زمان مناسب از معامله خارج نشوند.

مزایا و معایب معاملات شرطی

مزایا پ معایب معاملات شرطی عبارت اند از:

مزایای معاملات شرطی

اجرای خودکار معامله

از مهم‌ترین مزایایی که معاملات شرطی از آن برخوردار هستند، اجرای خودکار معامله است. یعنی معامله‌ای که قرار است صورت بگیرد، بر اساس شرایطی که برای آن تعریف شده است، در زمان مشخص اجرا می‌شود.

سرعت در انجام معامله

معاملات بازارهای مالی بگونه‌ای است که اگر سرمایه‌گذار نتواند در قیمت مناسب وارد معامله شود، عملا بخشی از سود خود را از دست خواهد داد. اما معامله‌ی شرطی، سرعت زیادی در اجرای معامله دارد و سرمایه‌گذاران در قیمت مناسب می‌توانند وارد معامله شوند.

اجرای درست استراتژی

هر معامله‌گری در بازار سرمایه استراتژی خاص خود را دارد. اگر سرمایه‌گذار بخواهد معاملات خود را بصورت عادی انجام دهد، ممکن است در برخی مواقع احساسات انسانی اجازه ندهد فرد استراتژی معاملاتی خود را به درستی انجام دهد. اما معاملات شرطی باعث می‌شود سرمایه‌گذار فقط بر اساس استراتژی معاملاتی خود وارد موقعیت خرید یا فروش شود.

معایب معاملات شرطی در بورس

معایب معاملات شرطی در بورس عبارت اند از:

پیچیدگی شروط معاملات

برای انجام معاملات شرطی، سرمایه‌گذاران قبل از اجرای معامله باید تمام شرایط لازم همانند نقطه‌ی ورود و نقطه‌ی خروج را تعیین کنند. این کار عملا به معنی پیش بینی دقیق بازار است. این در حالی است که پیش بینی روند بازار سخت ترین کار برای سرمایه‌گذاران است و این کار پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.

محدودیت دسترسی به ابزار پیشرفته

اجرای دقیق و درست معاملات شرطی، به ابزار پیشرفته نیاز دارد تا سرمایه‌گذاران بتوانند شروط لازم را قبل از اجرای معامله تعیین کنند.

استراتژی های پرکاربرد در معاملات شرطی

استراتژی های پرکاربرد در معاملات شرطی عبارت اند از:

استراتژی حد سود

استراتژی حد سود یکی از روش‌های اجرای معامله شرطی است. در این استراتژی سرمایه‌گذاران قیمت مشخصی برای خروج از معامله انتخاب می‌کنند. یعنی، اگر معامله اجرا شد، در یک قیمت مشخصی معامله بصورت خودکار بسته می‌شود. این حالت می‌تواند فروش یا خرید باشد.

استراتژی حد ضرر

در استراتژی حد ضرر، آنچه که برای سرمایه‌گذار با اهمیت است، میزان ضرری است که می‌تواند در یک معامله بپذیرد. در این روش سرمایه‌گذار، قبل از اجرای معامله‌ی شرطی، حد ضرر خود را تعیین می‌کند و اگر قیمت به این ناحیه برسد، معامله بصورت خودکار بسته می‌شود.

استراتژی حجم معاملات

برخی از سرمایه‌گذاران بر اساس حجم معاملات، وارد موقعیت خرید یا فروش می‌شوند. این سرمایه‌گذاران خرید یا فروش خود را بر اساس میزان حجم صورت گرفته در معاملات تعیین می‌کنند.

تریلینگ استاپ (Trailing Stop)

استراتژی تزیلینگ استاپ، جزو جذاب‌ترین استراتژی‌های معاملات شرطی است. در این استراتژی حد سود و ضرر با حرکت قیمت در بازار تغییر می‌کند. به عنوان مثال اگر بعد از باز شدن معامله خرید، قیمت روند افزایشی خود را آغاز کرد، بصورت خودکار حد سود سرمایه‌گذار افزایش پیدا می‌کند، تا سرمایه‌گذار بتواند سود بیشتری از بازار کسب کند. از سوی دیگر در این استراتژی با رشد قیمت، حد ضرر نیز همزمان با رشد قیمت بالاتر از حد قبلی خود قرار می‌گیرد. در نتیجه اگر بازار بصورت ناگهانی روند خود را تغییر داد، سود معامله‌گر بصورت کامل از بین نرود.

نحوه ثبت معاملات شرطی در سامانه‌های کارگزاری

ثبت معاملات شرطی در کارگزاری بسیار کار آسانی است. به عنوان مثال برای اجرای معامله‌ی شرطی در صندوق طلای گوهر، ابتدا نماد صندوق طلای گوهر را در کارگزاری کیان جستجو می‌کنیم. سپس باید مشخص کنیم که قصد خرید داریم یا فروش، به همین دلیل باید وارد بخش خرید یا فروش شویم. در این مثال، خرید صندوق طلای گوهر را به صورت شرطی توضیح داده‌ایم.

در تصویر زیر، در سمت چپ تصویر گزینه‌ای به نام سفارشات شرطی وجود دارد. در این قسمت باید تمام شروط لازم برای اجرای معامله‌ی خرید صندوق طلای گوهر تعیین شود.

شرط ارسال

شرط ارسال در این قسمت یعنی چه زمانی و در چه قیمتی صندوق طلای گوهر خریداری شود. در این مثال شرط ورود به معامله این است که قیمت باید به 512 هزار ریال برسد.

شرط لغو

این قسمت بیان‌گر این است که در چه قیمتی معامله تمام شود. مثلا در این مثال ما قیمت 507 هزار ریال را وارد کرده‌ایم. یعنی اگر قیمت کمتر از 507 هزار ریال باشد، معامله بصورت خودکار لغو می‌شود.

ضرورت استفاده از معاملات شرطی در بورس

معاملات شرطی سرعت بالایی در اجرای معامله دارند و سرمایه‌گذاران می‌توانند با استفاده از آن‌ها استراتژی معاملاتی خود را با دقت بیشتری اجرا کنند. از سوی دیگر این معاملات بگونه‌ای هستند که احساسات انسانی در آن‌ها کمترین دخالت را دارد. از این رو استفاده از معاملات شرطی برای افرادی که ممکن است با نوسانات قیمتی بازار دچار استرس شوند، ضروری هستند.