الگوی سر و شانه در تحلیل تکنیکال

در میان الگوهای تحلیل تکنیکال، الگوی سر و شانه برای معامله‌گران بازارهای مالی از جذابیت خاصی برخوردار است. چون این الگوی تحلیل تکنیکال جزو الگوهای بازگشتی است و می‌تواند به سرمایه‌گذاران این آگاهی را بدهد که به احتمال بالا روند قیمت تغییر خواهد کرد. در ادامه به بررسی الگوی سر و شانه در تحلیل تکنیکال می‌پردازیم.

الگوی سر و شانه چیست؟

الگوی سر و شانه جزو الگو‌های بازگشتی است و همانگونه که از نام آن پیداست از دو شانه و یک سر تشکیل شده است. منظور از سر و شانه سه جهش قیمتی است که می‌توانند قله یا کف قیمتی باشند. در الگوی سر و شانه، قله‌های قیمتی که به عنوان شانه محسوب می‌شوند در یک سطح قرار می‌گیرند. این الگوی قیمتی علاوه بر سر و شانه عنصر مهم دیگری نیز دارد. این عنصر با اهمیت، خط گردن الگوی سر و شانه است. در واقع چیزی که برای معامله‌گران و سرمایه‌گذاران در الگوی سر و شانه با اهمیت است، خط گردن در این الگو است.

انواع الگوی سر و شانه

الگوی سر و شانه دو نوع است، الگوی سر و شانه صعودی و الگوی سر و شانه نزولی. الگوی سر و شانه نزولی و الگوی سر و شانه صعودی شاید از لحاظ ظاهری با یکدیگر خیلی مشابه باشند اما از لحاظ معاملاتی بسیار با یکدیگر متفاوت هستند.

الگوی سر و شانه صعودی

الگوی سر و شانه‌ی صعودی زمانی تشکیل می‌شود که بازار یک روند صعودی قوی داشته باشد. همانگونه که می‌دانید بازار هیچ گاه بصورت دائمی صعودی یا نزولی نیست بلکه همواره در حال نوسان است. به همین دلیل زمانی که بازار یک روند صعودی تشکیل داشته است و قیمت تا حد زیادی رشد داشته است باید به احتمال زیادی روند تغییر کند. یکی از روش‌هایی که معامله‌گران بازار سرمایه برای تشخیص تغییر روند از آن استفاده می‌کنند، الگوی سر و شانه است.

در الگوی سر و شانه صعودی زمانی که بازار به انتهای روند خود نزدیک می‌شود، یک جهش قیمت را ثبت می‌کند. این جهش قیمت در واقع شانه‌ی چپ الگو است. بعد از این قیمت در بازار یک جهش قیمتی دیگر را تجربه می‌کند که بالاتر از شانه چپ الگو است، این جهش قیمت سر الگو را تشکیل می‌دهد. اما تا زمانی که الگو شانه‌ی راست خود را تشکیل نداده باشد اعتبار ندارد. در ادامه، بازار یک اصلاح قیمت داشته و در نهایت شانه‌ی راست را تشکیل می‌دهد.

الگوی سر و شانه نزولی

الگوی سر و شانه‌ی نزولی، حالت بر عکس الگوی سر و شانه‌ی صعودی است. بازار در مواقعی که یک روند نزولی قوی داشته باشد این امکان وجود دارد که روند آن تغییر کند. در این حالت ممکن است الگوی سر و شانه نزولی تشکیل شود. در این الگو ابتدا یک کاهش قیمتی اتفاق می‌افتد که شانه‌ی چپ الگو را تشکیل می‌دهد. سپس قیمت بعد از یک اصلاح دو باره یک کاهش قیمت بیشتری از شانه‌ی چپ الگو ثبت می‌کند. در نهایت آخرین مرحله‌ی الگو که شانه‌ی راست است تشکیل می‌شود.

بخش‌‌های تشکیل دهنده‌ی الگوی سر و شانه

الگوی سر و شانه‌ در تحلیل تکنیکال از چهار قسمت تشکیل شده است.

شانه‌ی چپ

اولین قسمت در تشکیل الگوی سر و شانه، تشکیل شانه‌ی چپ در این الگو است. زمانی که این قسمت از الگو تشکیل می‌شود سرمایه‌گذاران و معامله‌گران به این فکر می‌افتند که ممکن است روند تغییر کند و تا حدودی معاملات آن‌ها محتاطانه‌تر خواهد بود.

سر الگو

قسمت دوم الگوی سر و شانه، سر الگو است. بعد از تشکیل شانه‌ی چپ قیمت با یک اصلاح کمی دو مرتبه بصورت صعودی یا نزولی جهش بزرگی را تجربه می‌کند. ایم جهش باعث تشکیل سر الگو می‌شود.

شانه‌ی راست

شانه‌ی راست سومین قسمت از الگوی سر و شانه است. زمانی که شانه‌ی راست در الگو تشکیل شود، شکل هندسی الگوی سر و شانه کامل شده است.

خط گردن

خط گردن در الگوی سر و شانه بسیار با اهمیت است. در الگوی سر و شانه‌ی صعودی، خط گردن از وصل کردن کف شانه‌ی چپ و شانه‌ی راست خواهد بود. در این الگو، شانه‌ی راست و شانه‌ی چپ باید در یک سطح قیمت باشند.

معامله با الگوی سر وشانه

برای انجام معامله در الگوی سر و شانه، سرمایه‌گذاران به خط گردن الگو توجه می‌کنند. هر گاه در الگوی سر و شانه صعودی بعد از تشکیل شانه‌ی راست، قیمت از خط گردن پایین‌تر آمد به عنوان سیگنال فروش تلقی می‌شود و سرمایه‌گذاران و معامله‌گران ممکن است در موقعیت فروش دارایی قرار بگیرند. چون به احتمال زیاد با توجه به عملکرد قیمت، روند حرکت بازار از صعودی به نزولی تغییر می‌کند.

از سوی دیگر برای معامله با الگوی سر و شانه نزولی باید به خط گردن توجه داشت. زمانی که قیمت از خط گردن عبور کرد، این امکان وجود دارد که روند بازار از نزولی به صعودی تغییر کند.

حد ضرر در الگوی سر و شانه

معامله‌گران حرفه‌ای بر خلاف معامله‌گران مبتدی قبل از انجام هر معامله‌ای به این فکر می‌کنند که این معامله چقدر می‌تواند ضرر داشته باشد. چون اولین اصل در بازار این است که سرمایه‌گذار بتواند در بازار باقی بماند. در الگوی سر و شانه بعد از تاید قیمت که همان عبور آن از خط گردن است، سرمایه‌گذاران باید حد ضرر خود را تعیین کنند.

در این الگو بهینه‌ترین حد ضرر پشت شانه‌ی راست الگو است. با این معنی که اگر قیمت نتواند روند را تغییر دهد، معامله‌گران تا زمانی در موقعیت معامله هستند که قیمت به سقف شانه‌ی راست برسد. اگر قیمت از این نقطه عبور کرد از معامله خارج می‌شوند.

مزایایی الگوی سر و شانه

الگوی سر و شانه جزو الگو‌های برگشتی در بازار است. یعنی اگر این الگو در بازار تشکیل شود این امکان وجود دارد روند قیمت تغییر پیدا کند. با توجه به تجربه‌ای که معامله گران از این الگو دارند در بیشتر مواقع پیش بینی آن‌ها از بازار درست است.

معایب الگوی سر و شانه

سرمایه‌گذاران حرفه‌ای همواره به این نکته توجه دارند که هیچ چیزی در بازار قطعی نیست. از این سو الگوی سرو شانه در تحلیل تکنیکال با وجود اینکه بسیار الگوی قابل اعتمادی است اما هرگز قطعیتی در آن وجود ندارد. چون بازار ممکن است با یک خبر سیاسی یا اقتصادی واکنش عجیبی نشان دهد. به هین دلیل است که برای معامله با این الگو باید جانب احتیاط را رعایت کرد و همواره زمان خروج از بازار را از قبل تعیین کرد.