نحوه انحصار وراثت در بازار سرمایه چگونه است؟

تعداد بسیار زیادی از خانواده‌های ایرانی در بازار اوراق بهادار سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این افراد بر اساس سطح ریسک پذیری و افق سرمایه‌گذاری که دارند ممکن است در سهام، صندوق سهامی، صندوق طلا یا صندوق درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کرده باشد.

از این رو اگر کسی فوت کند، چطور باید دارایی‎‌های متنوع او که در بازارهای سرمایه وجود دارند را مدیریت کنیم و فرآیند انحصار وراثت این نوع دارایی‌ها به چه شکل است؟ بسیاری از افراد نمی‌دانند در این شرایط باید به کجا بروند و با داشتن چه مدارکی برای شروع انحصار وراثت در بازار سرمایه کارشان را آغاز کنند. سوال دیگری که بسیاری از افراد می‌پرسند این است که کدام افراد از خانواده می‌توانند مالک دارایی‌های فرد متوفی در بازار سرمایه شوند؟ وقت آن است که به تمام این پرسش‌های پیش آمده پاسخ دهیم.

متوفی در حساب کاربری خود وجه نقد داشته باشد

در بسیاری از مواقع فردی که وفات کرده است، بخشی از دارایی آن در حساب کارگزاری بصورت وجه نقد در بخش قدرت خرید آن قرار دارد. در چنین حالتی وارث یا وارثان فرد متوفی می‌توانند به سادگی به این دارایی دسترسی داشته باشند.

در این حالت وارث یا وارثان می‌توانند برای انجام کارهای مربوطه، وکیل انتخاب کنند یا یکی از وارثان به نمایندگی از سایر وارثان به کارگزاری فرد متوفی مراجعه کند. این فرد باید مدارک هویتی خود و تمام وارثان را به همراه انحصار وراثت رسمی در اختیار داشته باشد. سپس کارگزاری نامه‌ای جهت ارائه به سازمان مالیاتی آماده می‌کند. ادراه‌ی مالیات باید بر اساس میزان وجه نقدی که در حساب کارگزاری فرد متوفی وجود دارد، از آن مالیات و عوارض کسر کند و سپس میزان دارایی قابل تقسیم بین وارثان را طی نامه‌ای بصورت رسمی به کارگزاری اعلام کند. در نهایت کارگزاری طبق قانون باید وجه نقدی که در حساب کارگزاری متوفی وجود داشته است را به حساب بانکی وارثان واریز کند.

متوفی در پورتفوی خود واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری داشته باشد

صندوق‌های سرمایه‌گذاری به دلیل اینکه برای شروع سرمایه‌گذاری در آن‌ها به دانش اقتصادی بالایی نیاز ندارند، یکی از گزینه‌های جذاب برای افرادی است که تمایل دارند به دید بلند مدت در بازار اوراق بهادار سرمایه‌گذاری کنند. اگر فرد متوفی در سبد دارایی خود صندوق سرمایه‌گذاری داشته باشد، وارثان می‌توانند با انحصار وراثت رسمی و مدارک هویتی دارایی مورد نظر را بصورت قانونی اخذ کنند. البته باید توجه داشت که وارثان باید همانند گزینه‌ی قبل تمام مراحل قانونی، همانند مراجعه به شعبه‌ کارگزاری، پرداخت مالیات و عوارض را انجام دهند.

اما در بحث صندوق‌های سرمایه‌گذاری یک تفاوت اساسی با وجه نقد وجود دارد. اگر فرد متوفی در سبد دارایی خود صندوق سرمایه‌گذاری داشته باشد، وارثان نمی‌توانند واحد‌های صندوق را به ارث ببرند بلکه این افراد باید بر اساس قیمت بازار وجه نقد برابر با آن را دریافت می‌کنند. به بیان ساده‌تر واحد‌های صندوق به وارثان واگذار نخواهد شد، بلکه قیمت برابر با آن را می‌توانند دریافت کنند.

متوفی دارای سهام عدالت باشد

افراد زیادی با فراخوان‌های دولتی برای دریافت سهام عدالت اقدام به ثبت نام در سامانه سجام کرده‌اند. به همین خاطر می‌توان گفت ممکن است بخشی از دارایی‌های باقی مانده از فرد متوفی به سهام عدالت آن مربوط باشد؛ بنابراین بهتر است بدانیم که نحوه انحصار وراثت سهام عدالت چطور است؟

در اولین مرحله وراث باید از طریق سامانه الکترونیکی سهام عدالت اطلاعات مربوط به دارایی سهام عدالت متوفی را بررسی کنند؛ تا مطمئن شوند که زمان تشکیل پرونده برای فرد متوفی فرا رسیده است. اگر زمان تقسیم سهام عدالت فرد متوفی بر اساس مندرجات قانونی فرا رسیده باشد، وارث یا وارثان با داشتن مدارکی همچون تصویر و اصل کارت ملی و شناسنامه متوفی همچنین تصویر و اصل کارت ملی و شناسنامه وارثان همراه با مدارک پرداخت مالیات و عوارض سهام عدالت به شعب کارگزاری فرد متوفی مراجعه کنند. از طرفی اگر زمان تشکیل پرونده برای فرد متوفی فرا نرسیده باشد، وارثان بر اساس قانون باید صبر کنند تا زمان آن فرا برسد و سپس مراحل لازم را انجام دهند.

متوفی در پورتفوی خود سهام داشته باشد

در صورتی که متوفی سهام داشته باشد، بهتر است وراث هر کدام تنها یا به صورت جمعی به اداره امور مالیاتی مراجعه کنند و از میزان پرداخت مالیات بر ارث آگاه شوند. نحوه انحصار وراثت در بازار سرمایه در رابطه با سهام به این شکل است که وراث برای تعیین تکلیف سهام متوفی اقدام می‌کنند و با پرداخت مالیات دارایی‌های او در بورس می‌توانند سهم ارث خود را داشته باشند. البته برای اینکه وارثان بتوانند دارایی مورد نظر را اخد کنند باید با در دست داشتن مدارک هویتی و گواهی پرداخت مالیات بر ارث سهام به دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کنند.