بازده سرمایه گذاری چیست؟ چطور محاسبه می‌شود؟

هرگاه سرمایه‌گذاری اتفاق بیفتد بازده سرمایه‌گذاری نیز در مورد آن بحث‌های جدی صورت می‌گیرد. چون دلیل اصلی انجام سرمایه‌گذاری، کسب بازده مناسب و بالاتر از تورم است تا فرد بتواند در برابر تورم موجود قدرت خرید خود را حفظ کند. اما بسیاری از سرمایه‌گذاران ممکن است با تعریف بازده سرمایه‌گذاری و نحوه‌ی محاسبه‌ی آن آشنایی کامل نداشته باشند. به همین دلیل قصد داریم در این مقاله به بررسی بازده سرمایه‌گذاری و نحوه‌ی محاسبه آن بپردازیم.

نرخ بازده سرمایه گذاری چیست؟

نرخ بازده سرمایه‌گذاری (Return Of Investment) یک سنجه بسیار مهم و کاربردی برای بررسی میزان سود کسب شده در یک سرمایه‌گذاری در مقایسه با اصل مبالغ سرمایه‌گذاری شده است. این سنجه کاربردی به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که بازاری که در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند چه مقدار بازدهی کسب کرده‌اند.

کاربرد نرخ بازده سرمایه‌گذاری

بزرگترین کاربردی که نرخ بازده سرمایه‌گذاری می‌تواند داشته باشد، امکان مقایسه بازدهی در بازارهای متفاوت است. هر بازاری ممکن است سوددهی داشته باشد، اما اینکه کدام بازار سوددهی بالاتری داشته است؛ تنها از طریق مقایسه نرخ بازده سرمایه‌گذاری امکان پذیر است. به عنوان مثال، فرض کنید فردی در بازار سهام سرمایه‌گذاری کرده است، این شخص تمایل دارد بداند که آیا این سرمایه‌گذاری که انتخاب کرده است در مقایسه با سایر بازارها بهتر بوده است یا خیر. به همین دلیل است که نرخ بازده سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران بازارهای مختلف اهمیت دو چندان پیدا می‌کند.

نحوه محاسبه نرخ بازده سرمایه‌گذاری

برای محاسبه نرخ بازده سرمایه‌گذاری به دو متغیر اصلی نیاز داریم؛ متغیر اول سود سود حاصل از سرمایه‌گذاری است و متغییر دوم اصل سرمایه‌ای که در در بازار سرمایه‌گذاری شده است. برای محاسبه‌ی نرخ بازده سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذار ابتدا باید سود حاصل از سرمایه‌گذاری را از اصل سرمایه‌ی سرمایه‌گذاری شده کسر کند و سپس عدد بدست آمده را تقسیم بر اصل سرمایه کند. طبق این فرمول هرگاه سود حاصل از سرمایه‌گذاری بالاتر باشد، نرخ بازده سرمایه‌گذاری بیشتر خواهد شد، که نشان دهنده بهتر بودن سرمایه‌گذاری است.

معایب نرخ بازده سرمایه گذاری

نرخ بازده سرمایه‌گذاری در کنار اینکه این امکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌گذاران بتوانند بین بازارهای مختلف میزان بازدهی کسب شده را بررسی کنند، یک سری معایب نیز دارد که سرمایه‌گذاران بهتر است به آن‌ها نیز توجه کنند.

زمان

یکی از اصلی‌ترین معایبی که نرخ بازده سرمایه‌گذاری دارد، این است که بازه زمانی که این نرخ بازدهی کسب شده است مشخص نیست. فرض کنید فردی در یک بازار نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری آن در یک بازه زمانی یک ساله 0.2 بوده است. در عین حال فرد دیگری نیز در بازار دیگری در بازه زمانی 3 ساله نرخ بازده سرمایه‌گذاری آن 0.2 بوده است. اگر طبق فرمول نرخ بازده سرمایه‌گذاری بخواهیم بررسی کنیم، این دو بازار نرخ بازدهی یکسانی داشته اند. اما این در حالی است که نرخ بازدهی یک بازار در مدت زمان یک سال بوده است و نرخ بازدهی بازار دیگر در سه سال. به همین دلیل اصل که نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری در برخی مواقع می‌تواند حتی گمراه کننده باشد.

ریسک

نرخ بازده سرمایه‌گذاری ریسک بازار مورد نظر را در نظر نمی‌گیرد و این خود یک عیب بزرگ برای این فرمول است. به عنوان مثال فردی در صندوق با درآمد ثابت سالانه نرخ بازده مشخصی دارد. این بازار ریسک زیادی ندارد. اما سرمایه‌گذاری در بازاری همچون طلا و دلار که با کوچک‌ترین اخبار سیاسی و اقتصادی واکنش نشان می‌دهند ریسک بالاتری دارند. اما در نحوه‌ی محاسبه‌ی نرخ بازده سرمایه‌گذاری این بازار‌ها ریسک سرمایه‌گذاری موجود در آن‌ها لحاظ نمی‌شود.

عدم درنظر گرفتن هزینه‌های اضافی

در سرمایه‌گذاری فرد باید به درستی هزینه‌های اضافی را مورد بررسی قرار دهد. در غیر این صورت نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری دقیق نخواهد بود. اما در فرمول نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری میزان هزینه‌های اضافی در سرمایه‌گذاری لحاظ نشده است. به عنوان مثال فردی که در طلای 18 عیار سرمایه‌گذاری می‌کند باید 17 تا 20 درصد هزینه‌ی اجرت ساخت طلا، مالیات بر ارزش افزوده و سود فروشنده پرداخت کند. در حالی که در زمان فروش طلا این هزینه‌هایی که بابت خرید طلا انجام شده است بی ارزش خواهند شد.

نرخ بازده سرمایه‌گذاری سبد سهام

برخی از افراد جامعه ممکن است در سهام سرمایه‌گذاری کرده باشند. برای محاسبه‌ی نرخ بازده سرمایه‌گذاری سبد سهام باید بصورت جداگانه نرخ بازدهی سهام بررسی شود. برای محاسبه‌ی نرخ بازدهی سهام سرمایه‌گذاران ابتدا باید قیمت حال حاضر را از قیمت خرید سهام کسر کنند و سپس سود سهامی که به آن‌ها در زمان مجمع پرداخت شده است به عدد نهایی اضافه کنند. در آخر عدد بدست آمده را بر قیمت خرید سهام تقسیم کنند.