خطای توهم کنترل چیست؟

گاهی اوقات ما توانایی خود برای کنترل پیامدها را بیش از حد برآورد می‌کنیم. این خطا در صورتی که در سرمایه‌گذاری ظاهر ‌شود، پیامدهای منفی دارد. چنین دیدگاهی نسبت به کنترل، با اعمالی همراه می‌شود که ما را از اینکه بر چیزی کنترل داریم، مطمئن ‌کند. به عنوان مثال مطالعات نشان می‌دهند که افراد احتمال تصادف کردن را در صورتی که راننده خودشان باشند کمتر از حالات دیگر می‌دانند. این موضوع به دلیل این است که فکر می‌کنند وقتی راننده خودرو هستند، کنترل اوضاع را در اختیار دارند.

چرا ذهن خطای توهم کنترل دارد؟

ذهن ماشین قدرتمندی است اما مانند بقیه چیزهای دیگر دچار محدودیت‌هایی است. مغز انسان در یک روز قادر به پردازش ۳۴ گیگابایت اطلاعات جدید است. هر روز این اطلاعات جدید همراه با داده‌های جدید در مغز انباشته می‌شوند و به همین دلیل است که ذهن دچار خطاهای شناختی می‌شود. اگر مغز این خطاها که خطای توهم کنترل هم یکی از آن‌ها است را انجام ندهد، بار بیش از حدی بر آن وارد می‌شود و در انجام وظایف خود ناتوان خواهد شد.

به همین دلیل هم نباید این خطاها، به ویژه خطای توهم کنترل را خالی از فایده دانست. مثلا همین خطای توهم کنترل موجب می‌شود مسوولیت جان و تصمیماتمان را بپذیریم. چنین کنترلی باعث می‌شود نوعی نظم در جهان آشوبناک و غیرقابل پیش‌بینی اعمال کنیم. اما باید توجه داشت که تورش‌های شناختی باعث اختلال در تفکر منطقی هم می‌شوند. اغلب مواقع متاسفانه متوجه این خطاها نمی‎شویم. معمولا این خطاها در صورتی که هنگام اخذ تصمیمات مهم رخ دهند، مشکلاتی در پی دارند و موجب توجیه تصمیمات مالی غلط می‌شوند.

۳ مشکل مهم خطای توهم کنترل

در جهان واقعی نقش شانس بزرگتر از چیزی است که در نظر می‌گیریم. به همین دلیل هم وقتی پای سرمایه‌گذاری در میان باشد، این کار می‌تواند به ما آسیب بزند. یکی از خطاهایی که ممکن است به دلیل خطای توهم کنترل از ما سر بزند این است که تنوع لازم را در پورتفوی خود ایجاد نکنیم. این کار به دلیل اعتماد به نفس بیش از حد سرمایه‌گذار انجام می‌شود، انگار همه چیز در اختیار وی قرار دارد. در حالی که این طور نیست.

علاوه بر این، خطای توهم کنترل باعث می‌شود زیاد از حد معامله کنید. این موضوع از اطمینان به موفقیت‌های گذشته یا باور به توانایی و کنترل خود ناشی می‌شود. چنین کاری هزینه‌های مبادله و ریسک را بالا می‌برد.

سومین مشکلی که این خطا می‌تواند ایجاد کند آن است که ارزش اطلاعات را بیش از حد برآورد کنید. در این صورت خواندن تحلیل‌ها و گزارش‌ها به شما توهم کنترل می‌دهد و شما را از تفکر به عوامل تاثیرگذار دیگر بازمی‌دارد.

چه می‌توان کرد؟

• سعی کنید پورتفوی متنوعی داشته باشید. پورتفویی مناسب است که ترکیبی از دارایی‌های مختلف از جمله سرمایه‌گذاری‌های درآمد ثابت، سهام و انواع دیگر را داشته باشد. اگر تنوع به درستی در تشکیل سبد سرمایه‌گذاری لحاظ شود، ریسک را به حداقل می‌رساند و تحمل ریسک را نیز افزایش می‌دهد. اگر به دنبال سرمایه‌گذاری بلندمدت هستید باید این موضوع را در نظر بگیرید.
• نسبت به علایم هشداردهنده بی تفاوت نباشید.
• به دنبال اطلاعاتی باشید که خلاف عقاید و آرای شما باشند.
• قبل از سرمایه‌گذاری از وجود چنین خطایی آگاه باشید.