فیل سفید در سرمایه گذاری چیست؟

فیل سفید یکی از مفاهیم جالب در دنیای سرمایه گذاری است. این مفهوم شباهت زیادی با مغالطه هزینه از دست رفته دارد. گاهی اوقات پیش می‌آید که افراد در گزینه نادرستی سرمایه‌گذاری می‌کنند و دارایی آنها کمتر می‌شود. با این حال، هر چه قدر سرمایه‌گذاری آنها بیشتر افت می‌کند، باز هم به تزریق پول یا ماندن در آن گزینه غلط ادامه می‌دهند. فیل سفید هم به چنین موضوعی اشاره دارد. در ادامه به مفهوم فیل سفید بیشتر اشاره می‌کنیم.

اصطلاح فیل سفید به چه معنا است؟

سال‌ها قبل یکی از درباریان کشور سیام که امروزه آن را به اسم کشور تایلند می‌شناسیم، مورد غضب پادشاه قرار می‌گیرد و از طرف درباریان دیگر طرد می‌شود. از آن جایی که زمان بسیار طولانی، این درباری خدمت‌های بسیار به پادشاه کرده بود، برای این که دوباره دیده شود از طرف پادشاه هدیه‌ای دریافت کرد که این هدیه در ظاهر باعث افتخار بود اما هزینه‌ بسیاری زیادی برای آن درباری به همراه داشت. این هدیه، یک فیل سفید بود که به خاطر شرایط خاص و زیبایی فراوانش که بیش از کارآمدی آن بود، هزینه‌های عجیب و غریبی برای آن درباری به بار آورد. این اصطلاح در زمینه‌های مالی و دارایی‌ها، زمانی استفاده می‎‌شود که پول برای راه اندازی پروژه‌های گرانی خرج می‌شود و پروژه آن طور که باید برآورد مالی برای سرمایه گذارانش ندارد.

مثال هایی از فیل سفید

مثال‌های فیل سفید را می‌توان در اقتصاد کشورهایی مانند برزیل یافت. اصطلاح فیل سفید یادآور این ضرب المثل است که می‌گوید: «برای آویزان کردن یک لباس مندرس از میخ طلا استفاده نکن!». در برخی از کشورهای آفریقایی که از طبیعت و منابع طبیعی به شدت غنی هستند، منابع صرف پروژه‌هایی با بازدهی و آینده نامعلوم می‌شود که کلان هستند. این پروژه‌ها تا حدی جلو می‌روند و هزینه و بودجه زیادی برمی‌دارند. از اینجا به بعد، حتی پس از این که برخی بخواهند این پروژه را لغو کنند با ممانعت و مقاومت روبرو می‌شوند چرا که بسیاری بر این باور هستند که تا حالا هزینه زیادی برای این پروژه شده و حیف است که این پروژه تعلیق شود یا به طور کلی لغو گردد. با این حال، چنین تصمیمی باعث هدررفت بیشتر بودجه می‌شود و در نهایت هم عایدی خاصی هم ندارد. چنین اتفاقی در چین افتاده و در این کشور شاهد فرودگاه‌هایی هستیم که خالی هستند، شهرهایی که خالی از سکنه هستند و کارخانه‌هایی که اثری از فعالیت در آنها دیده نمی‌شود.

فیل سفید در سرمایه گذاری

سر و کله فیل سفید را در سرمایه‌گذاری نیز می‌توان پیدا کرد. در این مورد، افراد معمولا از سوی افراد نامطمئن با یک گزینه سرمایه‌گذاری آشنا می‌شوند. البته ممکن است این افراد در شرایط خاص دیگری مانند وقتی که بازارها در شرایط حبابی قرار دارد نیز وارد یک بازار مناسب شوند. با این حال، نتیجه برای سرمایه‌گذاری آنها یکسان است و جالب نیست. اینجاست که افراد به این امید که ضرری که کرده‌اند برمی‌گردد، یا سود چشمگیری که قبلا داشتند دوباره احیا می‌شود، منتظر می‌مانند. اما در این شرایط که معمولا تحلیلی پشت آن نبوده است، با ضرر بیشتری روبرو می‌شوند.

فیل سفید از کجا وارد اقتصاد شد؟

همان‌طور که اشاره شد، اصطلاح فیل سفید از کشور تایلند گرفته شده است و حکایت مربوط به خود را دارد. اما به طور کلی، می‌توان گفت ورود مفهوم فیل سفید از جایی وارد اقتصاد شد که دولت‌ها در موقعیت‌های مختلف اصرار به انجام پروژه‌هایی دارند که هیچ نفعی برای جامعه ندارند و از طرفی دیگر، برای اجرای آن‌ها نیاز به هزینه‌ها و خرج‌هایی هست که معمولا به ضرر چرخه اقتصاد تمام می‌شود. این موضوع شامل پروژه‌های بزرگ در چین و برزیل می‌شود. با این حال،ر فیل سفید در سرمایه‌گذاری هم وارد شده است.

پول مان را در فیل سفید نگذاریم

اما چطور می‌توان اسیر نگه داری فیل سفید نشویم؟ یکی از راه حل‌های اساسی برای این که پول مان را خرج فیل سفید نکنیم این است که در مورد گزینه‌های سرمایه‌گذاری پیش روی خود بیشتر فکر کنیم. سعی کنیم هر گزینه‌ای را به عنوان یک سرمایه‌گذاری خوب باور نکنیم و آنها را تحلیل کنیم. علاوه بر این، حد ضرر برای خود تعیین کنیم. در نهایت، باید اصل متنوع‌سازی را در سرمایه‌گذاری رعایت کنیم. با این همه، مهمترین اصل برای این که دچار فیل سفید نشویم، آن است که قبل از سرمایه‌گذاری، برای خود حد ضرر تعیین کرده باشیم.