قرارداد آتی طلا چیست؟ نحوه معامله صندوق طلا در بازار آتی

سرمایه‌گذاری در طلا همواره برای فعالان بازار جذاب بوده است. چون این فلز گرانبها علاوه بر اینکه بسیار با ارزش است، به دلیل ماهیتی که دارد می‌تواند در کوتاه مدت و حتی روزانه نوسانات قیمتی زیادی را تجربه کند. چنین اتفاقی برای یک دارایی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران زیادی را برای کسب سود کوتاه مدت (نوسان‌گیری) بازار علاقمند کند. قرارداد آتی صندوق طلا یکی از ابزارهای نوسان‌گیری در بازار طلا است که در ادامه به بررسی این موضوع می‌پردازیم.

قرارداد آتی صندوق طلا چیست؟

قرارداد آتی اوراق بهاداری است که بر اساس یک کالای پایه همانند طلا، زعفران و نقره ایجاد شده است. در قرارداد آتی صندوق طلا، کالای پایه واحد‌های صندوق طلا است. قرارداد آتی صندوق طلا شرایطی را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند تا بتوانند با قیمت مشخص برای یک بازه زمانی مشخص واحد‌های صندوق طلا را معامله کنند. در این قرارداد خریدار و فروشنده لازم نیست در زمان عقد قرارداد تمام هزینه‌ی معامله را تسویه کنند.

ویژگی‌های قرارداد آتی صندوق طلا

قرارداد آتی صندوق طلا نسبت به سایر معاملات بازار اوراق بهادار تفاوت‌هایی دارد. این تفاوت‌ها باعث ایجاد جذابیت برای سرمایه‌گذاران شده است.

دو طرفه بودن بازار قرارداد آتی صندوق طلا

سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار و صندوق‌های طلا بصورت یک طرفه است. یعنی اینکه اگر بازار روند صعودی داشته باشد سرمایه‌گذاران سود می‌کنند و اگر بازار روند نزولی داشته باشد سرمایه‌گذاران متوجه ضرر خواهند شد. این در حالی است که، قرارداد آتی صندوق طلا بصورت دو طرفه است. یعنی زمانی که بازار نزولی است سرمایه‌گذاران می‌توانند در موقعیت فروش قرار بگیرد و از کاهش قیمت قرارداد آتی کسب سود کنند. همچنین، زمانی که بازار در حال صعود است می‌توانند در موقعین خرید قرار بگیرند و از رشد قیمت قرارداد آتی صندوق طلا منتفع شوند.

آنچه که در قرارداد آتی صندوق طلا از اهمیت ویژه‌ی برخوردار است، دانش اقتصادی و معاملاتی سرمایه‌گذاران در پیش بینی قیمت واحد‌های صندوق در آینده است.

وجود اهرم مالی در قرارداد آتی صندوق طلا

اهرم مالی در بازار اوراق بهادار تنها مختص به قراردادهای آتی است. اهرم در قرارداد آتی صندوق طلا شرایطی را فراهم می‌کند که خریداران و فروشندگان بدون پرداخت تمام هزینه‌ی قرارداد معاملات خود را انجام دهند. به بیان ساده‌تر خریداران و فروشندگان تنها با پرداخت وجه تضمین معامله که بخش کوچکی از هزینه‌ی کل معامله است، وارد موقعیت خرید و فروش می‌شوند.

بازار آتی صندوق طلا چگونه کار می کند؟

در بازار آتی صندوق طلا خریداران و فروشندگان معاملات خود را بر اساس پیش بینی خود از آینده‌ی سرمایه گذاری در صندوق‌ طلا انجام می‌دهند. به این معنی که اگر فردی پیش بینی کند در آینده قیمت واحد‌های صندوق طلا افزایش پیدا می‌کنند، با قیمت مشخص و سر رسید مشخص وارد موقعیت خرید می‌شود. در این معامله فرد لازم نیست تمام هزینه‌ی معامله را در حال حاضر پرداخت کند، بلکه تنها بخشی از قیمت معامله تحت عنوان وجه تضمین معامله را پرداخت می‌کند.

در نتیجه اگر پیش بینی بر این باشد که قیمت دارایی پایه رشد خواهد کرد، سرمایه‌گذار وارد موقعیت خرید می‌شود. از طرفی اگر پیش بینی سرمایه‌گذار کاهش قیمت دارایی در آینده باشد، فرد وارد موقعیت فروش خواهد شد. در نهایت اگر پیش بینی درست بود، در زمان سر رسید تسویه مالی انجام می‌شود. تسویه مالی به این معنی است که به اندازه‌ی اختلاف قیمت خرید و فروش، سرمایه‌گذار سود خواهد کرد. همچنین سرمایه‌گذاران چون وجه تضمین معامله پرداخت کرده‌اند می‌توانند قبل از موعد سر رسید از معامله خارج شوند. در این زمان به اندازه اختلاف قیمت خرید و فروش، سرمایه‌گذار متوجه سود یا ضرر خواهد شد.

مزایای قرارداد آتی طلا

نوسان گیری از طلا

اولین مزیت که باعث جذابیت قرارداد آتی طلا برای سرمایه‌گذاران می‌شود، امکان نوسان‌گیری در این بازار است. نوسان‌گیری در بازارهای مالی مستلزم این است که معاملات دو طرفه در آن وجود داشته باشد. قرارداد آتی طلا بصورت دوطرفه معامله می‌شود.

دارا بودن اهرم مالی

زمانی نوسان‌گیری در بازار اهمیت پیدا می‌کند که اهرم مالی وجود داشته باشد. اهرم مالی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران بتوانند بیشتر از مقدار پولی که دارند در بازار معامله انجام دهند. در بازار قرارداد آتی طلا سرمایه‌گذاران می‌توانند با وجه تضمین وارد معامله شوند. وجه تضمین، تنها بخشی از قیمت کل معامله است و دقیقا همانند اهرم عمل می‌کند.

شفافیت مالی

یکی از ارکان مهم برای سرمایه‌گذاری خوب، شفافیت مالی است. قرارداد آتی صندوق طلا در بورس کالا معامله می‌شود و توسط سازمان بورس و اوراق بهادار بصورت روزانه معاملات آن بررسی و رصد می‌شود. این قرارداد‌ها تمامی اطلاعات آن‌ها، اعم از خریداران، فروشندگان، میزان رشد روزانه یا کاهش آن در تابلو بازار بصورت شفاف وجود دارند و سرمایه‌گذاران می‌توانند تمامی اطلاعات لازم را بدون اینکه شبهه‌ای در آن باشد، ببینند.

مدیریک ریسک

افزون بر افرادی که تمایل دارند از بازار طلا نوسان گیری کنند، یک سری از سرمایه‌گذاران به دلیل اینکه سرمایه‌ی بزرگی برای ورود به بازار طلا ندارند؛ از قرارداد آتی صندوق طلا برای مدیریک ریسک استفاده می‌کنند. زیرا این افراد پیش بینی می‌کنند که در آینده قیمت طلا رشد خواهد کرد، برای اینکه بتوانند از رشد قیمت طلا بهره‌مند شوند و در عین حال سرمایه‌ی زیادی را وارد معامله نکنند، از قرارداد آتی صندوق طلا استفاده می‌کنند. چون برای وارد شدن به موقعیت خرید یا فروش در قرارداد آتی صندوق طلا، سرمایه‌گذاران تنها به وجه تضمین معامله نیاز دارند.

ساعت معامله قرارداد آتی طلا

ساعات معامله‌ی قرارداد آتی طلا با ساعات معامله صندوق‌های طلا متفاوت است. صندوق‌های سرمایه‌گذاری در طلا در روزهای هفته از شنبه تا چهارشنبه از ساعت 12 ظهر تا ساعت 18 معاملات آن‌ها انجام می‌شود. اما قرارداد آتی طلا در روز‌های شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 تا 17 انجام می‌شوند. در روز‌های پنج شنبه نیز اگر موعد سسر رسید قرارداد باشد، تسویه معاملات از ساعت 10 تا 15 انجام می‌شوند.

دوره معاملاتی قرارداد آتی طلا

دوره‌ی معاملاتی در قرارداد آتی به پنج قسمت تقسیم بندی می‌شود، در هرکدام از این دوره‌ها فعالیت خاصی در بازار انجام می‌شود.

دوره‌ی پیش گشایش

اولین دوره‌ معاملاتی در قرارداد آتی صندوق طلا، دوره‌ی پیش گشایش است. دوره‌ی پیش گشایش به مدت 30 دقیقه از ساعت 10 تا 10:30 دقیقه است. در این دوره‌، معامله‌ای ثبت نمی‌شود بلکه سرمایه‌گذاران می‌توانند سفارشات خود را برای انجام معامله ثبت یا ویرایش کنند.

دوره‌ی حراج تک قیمتی

این دوره‌ی معاملاتی دقیقا راس ساعت 10:30 دقیقا انجام می‌شود. در این دوره از میان انبوه سفارشات خرید و فروش، سفارشی که امکان انطباق قیمتی و بالاترین حجم ممکن را دارد برای شروع معاملات انتخاب می‌شود.

دوره‌ی حراج پیوسته

دوره‌ی حراج پیوسته مهم‌ترین دوره‌ی معاملاتی در قرارداد آتی طلا است. این دوره‌ی معاملاتی از ساعت 10:30 تا 16:55 ادامه خواهد داشت. در دوره‌ی حراج پیوسته انجام معاملات بر اساس اولویت قیمت و زمان انجام می‌شوند. یعنی ابتدا سفارشات خریدی که بالاترین قیمت پیشنهادی را دارند انجام می‌شوند. سپس در میان سفارشاتی که در یک قیمت قراردارند ابتدا آن‌هایی که از لحاظ زمانی زودتر ثبت شده‌اند، انجام می‌شوند. البته دامنه‌ی نوسان قرارداد آتی طلا از منفی 5 درصد تا مثبت 5 درصد است.

دوره‌ی پایانی

دوره‌ی پایانی از ساعت 16:55 تا 17 است. در این دوره‌ی پنج دقیقه‌ای سفارشات جدید امکان بارگزاری را ندارند.

بسته شدن بازار

دوره‌ی آخر در معاملات قرارداد آتی صندوق طلا، در راس ساعت 17 اتفاق خواهد افتاد. بعد از این ساعت بازار بصورت کامل بسته و تسویه معاملات انجام می‌شود.

وجه تضمین اولیه در قرارداد آتی طلا

وجه تضمین اولیه مقدار مبلغی است که سرمایه‌گذاران می‌توانند با در اختیار داشتن آن وارد معامله قرارداد آتی طلا شوند. حداقل مبلغ وجه تضمین، معادل 70 درصد وجه تضمین اولیه است. اگر وجه تضمین سرمایه‌گذار طی روزهای معاملاتی کمتر از حداقل وجه تضمین شود، معامله‌ای که وارد آن شده است، بصورت خودکار تسویه خواهد شد. مبلغ وجه تضمین اولیه را می‌توان از طریق فرمول زیر محاسبه کرد.

A : درصد وجه تضمین اولیه؛ معادل 10 درصد

B : میانگین قیمت‌های تسویه روزانه در کلیه سررسیدهای قراردادهای آتی دارایی پایه

C : براکت تغییرات وجه تضمین؛ معادل 10 هزار تومان

S : اندازه‌ی قرارداد معادل 1000

آیا معاملات آتی طلا دارای کارمزد است؟

معاملات قرارداد آتی طلا همانند سایر معاملات در بازار سرمایه کارمزد معاملاتی دارد. اما کارمزد معاملاتی این قرارداد‌ها بسیار کم است.

نحوه معامله صندوق طلا در بازار آتی

برای انجام معاملات آتی طلا ابتدا باید کد معاملات آتی داشته باشید. در معاملات قرارداد آتی طلا، سرمایه‌گذاران در چهار موقعیت می‌توانند قرار بگیرند.

موقعیت تعهدی خرید

در قرارداد آتی طلا بجای خریدار، موقعیت تعهدی خرید وجود دارد. چون تمام معاملات آتی طلا بصورت تعهدی انجام می‌شوند. در موقعیت تعهدی خرید، سرمایه‌گذار متعهد به خرید قرارداد آتی بر اساس دارایی پایه در یک قیمت مشخص و زمان سر رسید مشخص خواهد شد. خریداران در زمان عقد قرارداد لازم نیست تمام ارزش قرارداد را پرداخت کنند، بلکه تنها به اندازه‌ی وجه تضمین به سرمایه‌ی اولیه نیاز دارند. اگر خریدار تا زمان سر رسید قرارداد به خرید خود متعهد باشد، باید تمام ارزش قرارداد را پرداخت کند.

موقعیت تعهدی فروش

موقعیت تعهدی فروش به این معنی است که خریدار قرارداد آتی طلا، متعهد به فروش دارایی پایه بر اساس قیمت مشخص در سر رسید مشخص می‌شود. اگر فروشنده تا پایان زمان قرارداد در موقعیت فروش قرارداشته باشد، متعهد به دارا بودن دارایی پایه خواهد بود.

موقعیت تعهدی باز

خریداران و فروشندگان از زمان خرید یا فروش قرارداد آتی طلا تا زمانی که در موقعیت خرید یا فروش هستند، در موقعیت تعهدی باز قراردارند. هرکدام از این افراد بر اساس روند قیمت بازار عایدی مثبت یا منفی خواهند داشت.

خروج از بازار

خریداران و فروشندگان می‌توانند در زمان بازار از موقعیت باز خارج شوند و به معامله‌ی خود پایان دهند.