هزینه فرصت چیست و چطور محاسبه میشود؟
هزینه فرصت (Opportunity Cost) در واقع سود بالقوهای است که میتوانستیم از یک سرمایه گذاری یا انتخاب بدست بیاوریم اما به دلیل سرمایه گذاریهای دیگر یا انتخابهای دیگر از دست دادهایم.
احتمالا پیش آمده است که در یک صف طولانی برای دریافت یک کالای رایگان یا ارزانتر از قیمت بازار قرار گرفته باشید. در این شرایط گمان میکنید یک کالا را با هزینه کمتر یا حتی رایگان به دست میآورید. اما این طور نیست. ماجرا پیچیدهتر است. شما باید زمان را نیز جزو داراییهای خود به حساب بیاورید زیرا در این زمان میتوانستید کارهای دیگری انجام دهید ولی آنها را برای دریافت آن کالا فدا کردهاید.
اگر با این چارچوب به دریافت کالای رایگان نگاه کنیم، این کالا واقعا رایگان هم نیست بلکه با چشمپوشی از برخی گزینههای رفاهی ما به دست آمده است. در واقع، ما زمان خود یا برخی کارها را در ازای دریافت آن کالای رایگان معامله کردهایم. به این مفهوم هزینه فرصت میگویند، یعنی ارزشی که میتوانستیم به دست بیاوریم را به دلیل انتخاب یک گزینه دیگر از دست دادهایم.
هزینه فرصت (Opportunity Cost) چیست؟
هزینه فرصت (Opportunity Cost) در واقع سود بالقوهای است که میتوانستیم از یک سرمایه گذاری یا انتخاب بدست بیاوریم اما به دلیل سرمایه گذاریهای دیگر یا انتخابهای دیگر از دست دادهایم. هنگام وزن کردن دو یا چند انتخاب، هزینه فرصت به ارزش گزینهای اشاره دارد که شما لزوماً برای دنبال کردن گزینه مورد نظر خود قربانی میکنید.
مفهوم هزینه فرصت در سرمایهگذاری چیست؟
این موضوع در مورد سرمایهگذاری نیز رخ میدهد. ممکن است دوستی به شما بگوید اگر در جایی مثلا بانک سرمایهگذاری کنید، سالانه 20.5 درصد سود به دست میآورید و ریسک کمی دارد. در این حالت شما شاید مشتاق شوید چنین کاری کنید و پولتان را در بانک بگذارید. در این صورت، بدون در نظر گرفتن تورم، شما در یک سال 20.5 درصد سود کردهاید.
اما بیایید دوباره به مفهوم بالا فکر کنیم. هزینه فرصت این کار چیست؟ فرض کنید قبل از این کار با یک کارشناس سرمایهگذاری مشورت میکردید. او میگفت شما گزینههای دیگر و بهتری نیز داشتید. مثلا اگر شما فردی هستید که چندان اهل ریسک سرمایه گذاری نیستید، کارشناس به شما صندوقهای درآمد ثابت را معرفی میکرد. به عنوان مثال اگر صندوق درآمد ثابت کیان را به شما معرفی میکرد، سود سالانهای که به شما تعلق میگیرد نزدیک به تورم نقطه به نقطه است.
هزینه فرصت چطور محاسبه می شود؟
برای محاسبه هزینه فرصت معمولا بازدهی سرمایهگذاری انتخاب شده از بازده سودآورترین گزینه سرمایهگذاری کم میشود. در واقع، با استفاده از فرمول ریاضی زیر میتوانیم هزینه فرصت را بر حسب بازده (یا سود) سرمایه گذاری بیان کنیم:
تفاوت هزینه فرصت و ریسک سرمایه گذاری چیست؟
تفاوت اصلی هزینه فرصت و ریسک سرمایه گذاری این است که ریسک سرمایه گذاری عملکرد واقعی یک سرمایه گذاری را با عملکرد پیش بینی شده همان سرمایه گذاری مقایسه میکند، در حالی که هزینه فرصت، عملکرد پیش بینی شده یک سرمایه گذاری را با عملکرد پیش بینی شده یک سرمایه گذاری دیگر مقایسه میکند.
در علم اقتصاد، ریسک این امکان را توصیف میکند که بازده واقعی و پیش بینی شده یک سرمایه گذاری چقدر میتواند متفاوت باشد و سرمایه گذار ممکن است بخشی یا تمام سرمایه خود را از دست بدهد. اما هزینه فرصت نشان میدهد که با سرمایه گذاری در یک بازار، سرمایه گذار چه مقدار بازدهی ناشی از عدم سرمایه گذاری در بازار دیگر را از دست میدهد.
هزینه فرصت در بورس
جالب است بدانیم که ما نادانسته در بسیاری از مواقع از مفهوم هزینه فرصت در خرید و فروشهایمان استفاده کردهایم. گاهی کالایی را که داشتهایم به فروش رساندهایم و مقداری پول تهیه کرده و کالای دیگری را خریدهایم. در بسیاری از مواقع ما با تصمیمات مالی روبهرو میشویم و سعی میکنیم در این تصمیمات از بازدهی بیشتری بهرهمند شویم. گاهی پیش میآید که با فروش یک سهم به سراغ خرید سهم دیگری میرویم. ممکن است سهمی که فروختهایم کمتر از ارزش واقعیاش بوده است اما به خاطر اطمینان از بازدهی سهم جدیدی که در نظر گرفتهایم از هزینه فرصت استفاده میکنیم و این کار را انجام میدهیم.در واقع هزینه فرصت شما در صورت انتخاب بانک، از دست دادن 4 درصد سود بیشتری است که میتوانستید در صندوق درآمد ثابت فوق به دست بیاورید. از طرف دیگر اگر شما ریسکپذیر بودید، کارشناس به شما صندوقهای سهامی را معرفی میکرد.
تخصص و تجارت بر اساس هزینه فرصت
در بالا به سودمندی هزینه فرصت برای انتخاب یک سرمایهگذاری درست اشاره کردیم. اکنون به موضوع تخصص و تجارت بر اساس هزینه فرصت اشاره میکنیم. فرض کنید دو نفر در جزیرهای باشند که میتوانند دو کالا را فراهم کنند: موز و ماهی. فرض کنید این دو نفر یا میتوانند به دریا بروند و ماهی صید کنند یا به جنگل بروند و موز بچینند. نفر اول اگر به دریا برود در یک روز 10 ماهی و اگر به جنگل برود 10 موز میگیرد. اما نفر دوم در ماهیگیری تخصص بیشتری دارد. او اگر به جنگل برود 10 موز به دست میآورد اما اگر به دریا برود 30 ماهی صید میکند.
به این ترتیب اگر نفر اول به جنگل برود تا 10 موز بچیند، از صید 10 ماهی چشمپوشی کرده است. در واقع، او به ازای هر موز یک ماهی را از دست میدهد. اما نفر دوم که تخصص ماهیگیری دارد اگر به جنگل برود، 10 موز میگیرد و 30 ماهی از دست میدهد. یعنی به ازای هر موز 3 ماهی از دست میدهد. هزینه فرصت نفر دوم برای موز جمع کردن 3 برابر نفر اول و بالاتر از او است. به این ترتیب یک راه حل وجود دارد: هر کسی کاری را که در آن بهتر است و تخصص دارد، انجام دهد و در نهایت محصول را با هم مبادله کنند. در این مثال اولی بهتر است موز بچیند و دومی ماهی صید کند و آنها را به توافق تقسیم کنند. به این شکل، هر کس کاری را که هزینه فرصت کمتری دارد، انجام میدهد و همه از نتیجه آن سود میبرند
جمع بندی
در این مطلب آموختیم که هزینه فرصت نه تنها نوعی سردرگمی نیست بلکه موقعیتی برای تنفس در تصمیم گیریهای مالی ما است. البته نباید از تفکر همهجانبه و در نظر گرفتن شرایط چشم پوشید. این که چندین مسیر متفاوت بر سر راه ما در موقعیتهای مختلف سرمایه گذاری قرار بگیرد، کاملا طبیعی است. این که ما بتوانیم از بهترین فرصت ممکن استفاده کنیم و بهترین راه را بنا بر شخصیت سرمایه گذاریمان انتخاب کنیم، اهمیت دارد. در واقع باید تلاش کنیم به پرسش کدام گزینه برای سرمایه گذاری بهتر است، تا حد ممکن جواب خوبی بدهیم.
- :اشتراک گذاری
این محتوا صرفا جنبه آموزشی و اطلاع رسانی دارد. نباید به عنوان پیشنهاد مستقیم برای سرمایه گذاری در نظر گرفته شود. گزینه های سرمایه گذاری مطرح شده ممکن است مناسب همه افراد نباشد و نیاز است اهداف سرمایه گذاری و میزان ریسک پذیری افراد قبل از اقدام به سرمایه گذاری مشخص شود. بنابراین برای انتخاب بهترین گزینه سرمایه گذاری پیشنهاد می شود با بخش مشاوره سرمایه گذاری کیان دیجیتال در ارتباط باشید. شماره : ۰۲۱۴۷۱۸۴
