آخرین نرخ کارمزد خرید و فروش سهام در بورس | جدول درصدها و نحوه محاسبه
برای انجام معاملات در بازار سرمایه، باید نهادی وجود داشته باشد که بتواند شرایطی را فراهم کند تا خریداران و فروشندگان بتوانند معاملات خود را انجام دهند. این نهاد در ازای فراهم کردن چنین شرایطی برای سرمایهگذاران، بخشی از مبلغ معامله را تحت عنوان کارمزد معاملاتی از خریداران و فروشندگان دریافت میکند.
در بازار بورس، سود و زیان فقط به قیمت خرید و فروش سهام محدود نمیشود. بخشی از نتیجه نهایی هر معامله، به هزینههایی وابسته است که اغلب آنها را نادیده میگیریم. کارمزد خرید و فروش سهام، یکی از همین عوامل پنهان اما تعیینکننده است که سود ظاهری معاملهای را به سود واقعی یا حتی زیان تبدیل میکند. شناخت دقیق ساختار کارمزدها، تفاوت میان هزینه خرید و فروش و نحوه محاسبه آنها، برای هر سرمایهگذار، چه تازهکار و چه حرفهای، ضرورتی مهم است.
تعریف ساده کارمزد
برای اینکه در بازار بورس فعالیت کنید و سهام یا اوراق بهادار بخرید، نمیتوانید مستقیما به هسته معاملات مراجعه کنید. شما به پلی ارتباطی نیاز دارید و این پل، همان «کارگزاریهای بورسی» هستند. کارگزاریها نقش واسطه را میان خریداران و فروشندگان دارند و میخواهند معاملات بهشکلی امن، سریع و قانونی انجام شود؛ اما طبیعتا این خدمات رایگان نیست. همانطور که وقتی به بانک مراجعه میکنید یا از خدمات مشاور املاک بهره میبرید، باید هزینهای بپردازید، در بورس نیز در قبال دریافت خدمات، باید هزینههای مربوطه را پرداخت کنید. به این هزینه در اصطلاح بورسی، «کارمزد معاملات» میگویند.
اگر بخواهیم تعریفی دقیق اما سادهای از کارمزد خرید و فروش سهام داشته باشیم، باید بگوییم:
«کارمزد خرید و فروش سهام، به مجموعهای از هزینهها گفته میشود که سرمایهگذاران در ازای هر معامله، چه خرید و چه فروش در بازار بورس پرداخت میکنند.»
تفاوت کارمزد خرید و فروش
شاید در نگاه اول این تصور را داشته باشید که هزینه انجام معامله در زمان ورود به سهم (خرید) با هزینه خروج از آن (فروش) برابر است؛ اما در بازار بورس ایران، کفه ترازو به سمت فروش سنگینی میکند. درک این نابرابری میان کارمزد خرید و فروش سهام، برای محاسبه دقیق سود خالص پراهمیت است.
1. در سمت خرید (هزینه خدمات): زمانی که شما سهمی را میخرید، مبلغی که از حساب شما کسر میشود، صرفا هزینه خدمات است. این پول را بابت استفاده از بستر معاملات، خدمات کارگزاری و نظارت بر بازار پرداخت میکنید و هیچگونه مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد.
2. در سمت فروش (هزینه خدمات + مالیات): اما زمانی که تصمیم به فروش دارایی خود میگیرید، داستان تغییر میکند. در این مرحله، شما علاوهبر پرداخت همان هزینههای خدماتی که شامل سهم کارگزاری و شرکتهای بورس میشود، باید مبلغ جداگانهای را برای مالیات بر نقل و انتقال سهام پرداخت کنید.
سوالی که در رابطه با تفاوت کارمزد خرید و فروش سهام مطرح میشود، این است؛ چرا کارمزد فروش گرانتر است؟
قانونگذار، مالیات معاملات را تنها در ایستگاه آخر، یعنی زمان نقد کردن دارایی (فروش) دریافت میکند. به همین دلیل، ضریب کسورات در زمان فروش همیشه بالاتر از زمان خرید است.
به زبان سادهتر؛ شما موقع خرید فقط خرج «اهالی بازار» (کارگزار و سازمان بورس) را میدهید، اما موقع فروش علاوهبر اهالی بازار، باید سهم «دولت» (مالیات) را هم بپردازید.
نکته مهم برای معاملهگران: دانستن این تفاوت در کارمزد خرید و فروش سهام به شما یادآوری میکند که برای رسیدن به سود واقعی، قیمت سهم باید به اندازهای رشد کند که نهتنها کارمزد خرید، بلکه کارمزد سنگینتر فروش را نیز پوشش دهد. به این صورت، سرمایه شما وارد محدوده سوددهی میشود.
نهادهای دریافتکننده کارمزد
مبلغی که تحت عنوان کارمزد خرید و فروش سهام از حساب شما کسر میشود، به حسابی واحد نمیرود؛ بلکه بین ۵ نهاد اصلی که چرخه معاملات را زنده نگه میدارند، تقسیم میشود. این نهادها و دلیل دریافت وجه توسط آنها عبارتاند از:
۱- شرکت کارگزاری
بخش قابل توجهی از کارمزد، سهم کارگزار است. این مبلغ، مربوط به دستمزد خدماتی میشود که کارگزاری بابت اتصال شما به بازار، ارائه پنل معاملاتی و اجرای سفارشهای خرید و فروش دریافت میکند.
۲- سازمان بورس
سازمان بورس در جایگاه نهاد ناظر و قانونگذار، بر سلامت فعالیتها نظارت دارد. بخشی از کارمزد شما صرف هزینههای این نظارت و تنظیم مقررات بازار میشود.
۳- شرکت سپردهگذاری مرکزی
وقتی سهمی میخرید، این شرکت مسئول ثبت آن به نام شما و جابهجایی پول بین خریدار و فروشنده است. هزینه این نگهداری دارایی و تسویه وجوه را بخشی از کارمزد تامین میکند.
۴- شرکت مدیریت فناوری بورس
هسته معاملات و سایتهای بورسی نیاز به زیرساخت فنی و سرورهای قدرتمند دارند. نگهداری و بروزرسانی این سیستمهای فنی بر عهده شرکت مدیریت فناوری است که سهمی از کارمزد را دریافت میکند.
۵- دولت
این بخش هزینه خدمات نیست، بلکه درآمد دولت است. درصدی از ارزش معامله، معمولا در زمان فروش، با هدف مالیات کسر شده و مستقیما به حساب خزانه دولت واریز میشود.
کارمزد خرید و فروش سهام چقدر است؟
در پاسخ به این سوال که کارمزد خرید و فروش سهام چقدر است، باید گفت مجموع هزینههای یک معامله کامل (یک بار خرید و یک بار فروش) در بازار بورس و فرابورس برابر با ۱.۲۵۲۴ درصد از ارزش کل معامله است. بهطور دقیقتر، نرخ کارمزد در زمان خرید معادل ۰.۳۷۱۲ درصد و در زمان فروش معادل ۰.۸۸۱۲ درصد از مبلغ معامله را تشکیل میدهد. علت بالاتر بودن هزینه فروش، وجود نیم درصد (۰.۵٪) مالیات مقطوع است که طبق قانون تنها از فروشنده دریافت میشود؛ بنابراین برای اینکه سرمایهگذاری وارد محدوده سوددهی واقعی شود، قیمت سهم باید حداقل ۱.۲۶ درصد رشد کند تا تمامی این هزینههای جانبی پوشش داده شود.
کارمزد معاملات سهام در بورس تهران
در بازار سرمایه ایران، هر معاملهای که توسط سرمایهگذار انجام میشود، مشمول هزینههایی تحت عنوان کارمزد است که مجموع آنها نرخ نهایی را تعیین میکند.
اجزای کارمزد خرید سهام در بورس
کارمزد خرید و فروش سهام در مرحله خرید، فاقد هرگونه مالیات است و تنها شامل هزینههای عملیاتی و خدمات زیرساختی میشود. بر اساس نرخهای مصوب، مجموع این مبلغ معادل ۰.۰۰۳۷۱۲ (تقریبا ۰.۳۷ درصد) از ارزش کل معامله است. این رقم از پنج جز اصلی تشکیل میشود:
1. سهم کارگزار
2. سازمان بورس
3. شرکت سپردهگذاری مرکزی
4. شرکت مدیریت فناوری بورس
5. حق نظارت سازمان
در این میان، شرکتهای کارگزاری بیشترین سهم را بابت ارائه خدمات پلتفرم معاملاتی دریافت میکنند.
فرمول محاسبه در خرید:
یک مثال عملی (محاسبه عددی)
برای درک بهتر، بیایید مثال واقعی را با اعداد بررسی کنیم.
فرض کنید شما قصد دارید سهام یک شرکت را با شرایط زیر معامله کنید:
قیمت هر سهم: ۵۰۰ تومان
تعداد سهام: ۲۰,۰۰۰ سهم
قدم اول؛ محاسبه ارزش معامله
قبل از هر چیز باید ببینیم کل پول جابهجا شده چقدر است:
۲۰٬۰۰۰ × ۵۰۰ = ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
بنابراین ارزش کل معامله شما ۱۰ میلیون تومان است.
قدم دوم؛ محاسبه کارمزد خرید
اگر شما خریدار باشید، باید ضریب خرید (۰.۰۰۳۷۱۲) را در ۱۰ میلیون تومان ضرب کنید:
۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۰.۰۰۳۷۱۲ = ۳۷٬۱۲۰ تومان
بنابراین برای خرید این مقدار سهام، ۳۷ هزار و ۱۲۰ تومان کارمزد از حساب شما کسر میشود.
اجزای کارمزد فروش سهام در بورس
هزینه فروش سهام بهدلیل وجود مالیات بر نقل و انتقال، بهطور قابل توجهی بیشتر از هزینه خرید است. مجموع هزینه فروش معادل ۰.۰۰۸۸ (۰.۸۸ درصد) از ارزش کل معامله است که از دو بخش اصلی یعنی
1. کارمزد نهادها
2. مالیات مقطوع تشکیل میشود.
طبق قانون، ۰.۵ درصد از ارزش کل فروش مستقیما بهعنوان مالیات کسر شده که پرداخت آن الزامی است و ارتباطی به سود یا زیان شما در معامله ندارد. مابقی این مبلغ (حدود ۰.۳۸ درصد) نیز، سهم کارگزار و سایر نهادهای ناظر و اجرایی است.
فرمول محاسبه در فروش:
محاسبه کارمزد فروش
اگر بخواهید همین مقدار سهام را بفروشید، باید ضریب فروش (۰.۰۰۸۸) را در ۱۰ میلیون تومان ضرب کنید:
۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۰.۰۰۸۸ = ۸۸٬۰۰۰ تومان
بنابراین در هنگام فروش، هزینه پرداختی شما ۸۸ هزار تومان خواهد بود.
کارمزد معاملات در بازار فرابورس
کارمزد معاملات در بازار فرابورس نسبت به بورس تفاوت اندکی دارد. این اختلاف در جزئیات پرداخت کارمزد است. در جدول زیر تمام جزئیات کارمزد خرید و فروش در فرابورس نمایش داده شده است. کارمزد پرداختی به نهادهای مختلف در بورس با فرابورس متفاوت هستند.
به عنوان مثال، در بازارفرابورس کارمزد کارگزاران در بازار اول و دوم و بازار سوم، کارمزد فرابورس ایران در عرضههای یکجا و معامالت بلوک و عمده و کارمزد فرابورس ایران در معاملات خرد بازار اول و دوم وجود دارد. این در حالی است که این موارد در بازار بورس وجود ندارند.
مثال عددی محاسبهی کارمزد معاملات در فرابورس
فرض کنید یک سرمایهگذار بخواهد 90 هزار سهم در فرابورس خریداری کند و قیمت هر سهم 600 تومان باشد. برای بدست آوردن کارمزد خرید ابتدا باید قیمت سهم را در تعداد سهم ضرب کرد و سپس عدد بدست آمده را در جمع کارمزد خرید سهام در فرابورس یعنی 0/003632 ضرب کرد. در این صورت کارمزد خریدار برای این معامله برابر با 196 هزار و 128 تومان خواهد بود.
از سوی دیگر، فروشنده نیز باید کارمزد فروش پرداخت کند. برای محاسبهی کارمزد فروش ابتدا قیمت سهم در تعداد سهم ضرب میشود و در نهایت عدد بدست آمده در مجموع کارمزد فروش در فرابورس یعنی 0/0088 ضرب میشود. در نتیجه کارمزد فروش در این معامله برای فروشنده برابر با 475 هزار و 200 تومان خواهد بود.
کارمزد معاملات انواع اوراق و ابزارهای مالی
اوراق بدهی شامل انواع صکوک از جمله اجاره، مشارکت، مرابحه، استصناع، رهنی، منفعت، اوراق خزانه اسلامی است. این داراییها کارمزد معاملاتی آنها در بازار اوراق بهادار یکسان است. در جدول زیر جزئیات کارمزد معاملاتی این داراییها قابل مشاهده است.
اوراق حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن
اگر فردی بخواهد وام مسکن دریافت کند باید مدت زمان زیادی را در صف بانکهای وام دهنده معطل باشد. اما بازار سهام شرایطی را فراهم کرده است که این متقاضیان بتوانند در کمترین زمان ممکن به وام مورد نظر خود برسند. اوراق حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن به متقاضیان این اجازه را میدهد که بتوانند بدون معطلی وام مسکن دریافت کنند. متقاضیان وام مسکن برای خرید این اوراق باید کارمزد خرید و فروش پرداخت کنند. که جزئیات آن در جدول بیان شده است.
آیا کارمزد در همه بازارها یکسان است؟
پاسخ به این سوال منفی است؛ چرا که ساختار هزینهای در بازار سرمایه بسته به نوع ابزار مالی و بازاری که معامله در آن انجام میشود، تفاوتهای معناداری دارد. کارمزد خرید و فروش سهام که پیشتر ذکر شد، مخصوص سهام عادی و حق تقدم سهام است. اما اگر شما قصد معامله در بازارهای دیگر یا ابزارهای نوین مالی را داشته باشید، با اعداد متفاوتی روبرو خواهید شد. این تفاوت به این دلیل است که سازمان بورس برای تشویق سرمایهگذاری و افزایش نقدشوندگی برخی ابزارها مثل صندوقها و اوراق بدهی، کارمزد کمتری برای آنها در نظر گرفته است.
تفاوت کارمزد در بازارهای مختلف بورس و فرابورس
اگرچه بورس و فرابورس هر دو زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند، اما تفاوتهای ساختاری آنها بر هزینههای معاملاتی نیز اثرگذار است.
طبق آمارهای رسمی، کارمزدی که معاملهگران برای خرید و فروش نمادهای بورسی میپردازند، بهطور معمول کمی بیشتر از کارمزد معامله در فرابورس است؛ این تفاوت ناشی از استانداردهای پذیرش، میزان شفافیت مالی و نحوه توزیع سهم نهادهای ناظر در هر یک از این بازارهاست. بورس تهران با قوانینی سختگیرانهتر میزبان شرکتهای بزرگ با سودآوری پایدار است.
فرابورس با هدف حمایت از شرکتهای کوچک و متوسط، بستری با کارمزد رقابتیتر و دستهبندیهای متنوعی شامل بازار اول، دوم، ابزارهای نوین مالی و بازار پایه فراهم کرده است. تفاوت اصلی هزینهها زمانی بیشتر نمایان میشود که از بازار سهام عادی خارج شده و به بازارهای خاص مانند بازار پایه یا ابزارهای مشتقه قدم بگذارید؛ جایی که بهدلیل ریسکهای معاملاتی متفاوت و ساختار آنلاین فرابورس، جداول کارمزدی مجزایی برای سرمایهگذاران تعریف میشود.
کارمزد معاملات صندوقهای سرمایهگذاری، اوراق بدهی و ETFها
یکی از جذابیتهای معامله در صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله (ETF)، کارمزد بسیار پایینتر آنها نسبت به سهام عادی است.
- صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت کمترین نرخ کارمزد را در بازار دارند که اغلب نزدیک به صفر یا مبالغ بسیار ناچیزی است.
- صندوقهای سهامی نیز کارمزدی کمتر از کارمزد خرید و فروش سهام مستقیم دارند که این موضوع باعث میشود برای نوسانگیریهای کوتاهمدت مناسبتر باشند.
- همچنین، اوراق بدهی مانند اسناد خزانه اسلامی (اخزا) یا اوراق مشارکت، برای تشویق سرمایهگذاران به تامین مالی طرحهای ملی، با نرخهای کارمزد بسیار اندک معامله میشوند و معمولا معاف از مالیات فروش هستند که این امر بازدهی واقعی آنها را برای خریدار افزایش میدهد.
راههای کاهش کارمزد معاملات
کنترل هزینههای معاملاتی نقش مهمی در موفقیت شما در بازارهای مالی دارد، چون کارمزدهای زیاد میتوانند سودتان را کم کنند. برای کاهش این هزینهها، بهتر است:
استفاده از صندوقها یا سبدگردانها
سرمایهگذاری از طریق صندوقهای ETF و سبدگردانها هزینهها را کاهش میدهد، چون کارمزد کمتری دارند و مدیریت حرفهای آنها از معاملات خرد و پرهزینه جلوگیری میکند.
انجام معاملات در حجم منطقی و جلوگیری از خریدوفروشهای متعدد
انجام معاملات محدود، برنامهریزیشده و بلندمدت، کارمزدها را کاهش میدهد و از هدررفت سرمایه ناشی از خریدوفروشهای هیجانی جلوگیری میکند.
انتخاب کارگزاری با کارمزد رقابتی و طرحهای تشویقی
انتخاب کارگزاری مناسب با تخفیفها و طرحهای تشویقی، بخشی از کارمزد را جبران میکند و بازدهی نهایی سرمایهگذاری را افزایش میدهد.
جمعبندی: کارمزد کم، سود بیشتر!
بصورت اسمی، کارمزد کمتر به معنی سود بیشتر است. اما در واقع کارمزد معاملاتی در کارگزاریهای کشور یک اصل ثابت است و تغییری نخواهد کرد. اما برخی از گروههای مالی بزرگ برای اینکه بتوانند به سرمایهگذاران خود خدمات بیشتری ارائه دهند، یک اپلیکیشن ارائه دادهاند. سرمایهگذاران میتوانند از طریق این اپلیکیشنها از تخفیفهای معاملاتی استفاده کنند.
- :اشتراک گذاری
این محتوا صرفا جنبه آموزشی و اطلاع رسانی دارد. نباید به عنوان پیشنهاد مستقیم برای سرمایه گذاری در نظر گرفته شود. گزینه های سرمایه گذاری مطرح شده ممکن است مناسب همه افراد نباشد و نیاز است اهداف سرمایه گذاری و میزان ریسک پذیری افراد قبل از اقدام به سرمایه گذاری مشخص شود. بنابراین برای انتخاب بهترین گزینه سرمایه گذاری پیشنهاد می شود با بخش مشاوره سرمایه گذاری کیان دیجیتال در ارتباط باشید. شماره : ۰۲۱۴۷۱۸۴
