سبدگردانی چیست؟ و مزایای آن کدامند؟

اگر مدتی در بازار سرمایه فعالیت کرده باشید یا اخبار مربوط به آن را شنیده باشید، برخی از مفاهیم و اصطلاحات را شنیده‌اید. یکی از این اصطلاحات «سبدگردانی» است. در این مقاله قصد داریم به این مطلب بپردازیم که سبدگردانی چیست و صندوق‌های سبدگردان چه کاری انجام می‌دهند.

سبدگردانی چیست؟

سبدگردانی جزو خدمات تخصصی بازار سرمایه است که در آن یک شخص حقیقی یا حقوقی مدیریت دارایی خود را به شرکت سبدگردان منتقل می‌کند. در این حالت شرکت سبدگردان بر اساس شخصیت سرمایه‌گذاری فرد، افق سرمایه‌گذاری و میزان دارایی که سرمایه‌گذار دارد برای آن بصورت تخصصی سبد دارایی تشکیل می‌دهد. البته در این حالت مالکیت دارایی به نام سرمایه‌گذار است و شرکت سبدگردان وظیفه‌ی مدیریت و انتخاب دارایی را بر عهده دارد.

مزایای سبدگردانی چیست؟

سبدگردانی مزایایی دارد که باعث می‌شود برخی افراد که معمولا دارایی مالی قابل توجهی دارند، به سوی آن جلب شوند. نکته اول آن است که سرمایه‌گذاری در سبدگردانی روشی غیرمستقیم است.

این کار مزایایی دارد از جمله اختصاصی بودن سبد سهام، انعطاف‌پذیری، عدم نیاز به دانش و وقت گذاشتن و مدیریت حرفه‌ای. علاوه بر این موارد، سرمایه‌گذاری در سبدگردانی مشمول مالیات نشده و دچار تعارض منافع نیز نمی‌شود. در ادامه به توضیح هر یکی از این موارد می‌پردازیم.

انتخاب سبد سهام به شیوه اختصاصی

اختصاصی بودن سبد سهام اولین مزیت سبدگردانی محسوب می‌شود. وقتی در سبدگردان سرمایه‌گذاری می‌کنید، برای شما با توجه به اهداف و میزان ریسک‌پذیری که دارید، سبدی تشکیل می‌شود. این سبد می‌تواند شامل دارایی‌های مختلفی باشد که طبق صلاحدید سبدگردان برای سرمایه‌گذار خریداری می‌شود.

اگر اطلاعی از میزان ریسک‌پذیری خود ندارید، بهتر است ابتدا از طریق برخی آزمون‌ها آن را سنجش کنید تا بدانید برای سرمایه گذاری در بورس و سبدگردانی فرد مناسبی هستید یا خیر. اصطلاحا شخصیت سرمایه گذاری شما به بازار سهام و نوسانات آن می‌خورد یا خیر. برای این منظور می‌توانید از ارزیابی ریسک استفاده کنید.

انعطاف‌پذیری

مزیت مهم دیگری که شرکت‌های سبدگردانی دارند آن است که سرمایه‌گذار می‌تواند روزانه به سبد دارایی خود دسترسی داشته باشد و معاملاتی را که در آن از سوی سبدگردان صورت گرفته را مشاهده نماید. سرمایه‌گذار حتی می‌تواند در صورت لزوم در دوره سرمایه‌گذاری استراتژی خود را عوض کند و آن را به شرکت سبدگردان اطلاع بدهد.

اگر فرد مایل به چنین کاری باشد، سبدگردان هم باید استراتژی مورد نظر سرمایه‌گذار را در شکل دادن سبد در نظر بگیرد. علاوه بر این، انعطاف‌پذیری موجب می‌شود ترکیب متنوعی از دارایی‌ها را در بر بگیرد که می‌تواند سهام باشد یا اوراق درآمد ثابت، صندوق طلا و برخی موارد دیگر. این کار باعث می‌شود ریسک پایین‌تر بیاید و نوسانات بازارهای مالی دست کم تا حدودی پوشش داده شوند.

نیازی نیست وقت بگذارید

شاید یکی از مهمترین مواردی که باعث می‌شود سرمایه‌گذاران سرمایه‌گذاری خوبی نکنند، نداشتن زمان باشد. بازارهایی مانند سهام صبح‌ها باز هستند که زمان کار بسیاری از مردم محسوب می‌شود و نمی‌توانند به دقت بازار را رصد کرده و از فرصت‌های موجود بهره ببرند.

این موضوع می‌تواند در مواردی منجر به ضرر آنها نیز بشود. علاوه بر این، بررسی یک شرکت و سنجش وضعیت آن کاری زمان‌بر است و دشواری خاص خود را دارد. این مشکل در سرمایه‌گذاری غیرمستقیم که سبدگردانی و صندوق‌ها هستند، حل شده است. سپردن دارایی به دست یک مدیر که خودش هم از سود آن منتفع شود، می‌تواند عایدی مناسبی برای سرمایه‌گذاران داشته باشد.

مدیریت حرفه‌ای از سوی سبدگردان

معمولا گروه‌ها و شرکت‌هایی که دست به سبدگردانی می‌زنند آشنایی کافی و خوبی با بازار و تحولات آن دارند و توانسته‌اند افراد باتجربه‌ای را استخدام کنند. این موضوع باعث می‌شود در صورتی که دانش کافی نسبت به بازار سرمایه نداشته باشید، بتوانید از تخصص آنان منتفع شده و کسب سود کنید.

این شرکت‌ها بر اساس اخبار یا تحلیل‌های غیرموثق که مبنای تصمیم‌گیری بسیاری از سرمایه‌گذاران نوپا است، اقدام به خرید و فروش نمی‌کنند، بلکه تحلیل‌های حرفه‌ای را مد نظر قرار می‌دهند.

فقدان تعارض منافع

مزیت دیگری که شرکت‌های سبدگردان دارند این است که آنان نمی‌توانند برای کسب سود بیشتر رفتار حرفه‌ای خود را تغییر دهند. به عبارت دیگر و به بیان ساده، از آنجا که کارمزد سبدگردان‌ها به سودآوری بالاتر از نرخ بهره بدون ریسک (در حد بازده بانکی) بستگی دارد، سود بردن شما برای سبدگردان نیز سود به حساب می‌آید.

معافیت مالیاتی

یکی دیگر از مزایایی که سبدگردانی دارد، معافیت مالیاتی است. بر اساس قوانین موجود، خدمات بازار سرمایه از مالیات معاف هستند. به همین دلیل هم سود به دست آمده از سبدگردانی که به سرمایه‌گذار می‌رسد، معاف از مالیات است.

معایب سبدگردانی چیست؟

در بالا به بررسی مزایای سبدگردانی پرداختیم اما باید بدانیم این کار معایبی نیز دارد. مهمترین عیب‌هایی که در خصوص استفاده از سبدگردانی مطرح است را می‌توان انتخاب سبدگردان نامناسب، مدت محدود قرارداد و عدم امکان سرمایه‌گذاری با پول کم دانست. در ادامه این معایب را بیشتر توضیح می‌دهیم.

انتخاب سبدگردان نامناسب

بزرگترین ایرادی که می‌توان در مورد سبدگردان‌ها به آن اشاره کرد، این است که سبدگردان نامناسبی انتخاب کنیم. انتخاب شرکت غیرحرفه‌ای باعث می‌شود نه تنها سود نکنیم، بلکه احتمال زیان نیز دور از ذهن نباشد. بنابراین هنگام انتخاب سبدگردان دقت کنید که چه شرکتی را برای این کار تعیین می‌کنید.

نداشتن سرمایه زیاد

اگر سرمایه شما به اندازه کافی زیاد نباشد تا بتوانید در این گزینه سرمایه‌گذاری کنید، نمی‌توانید از مزایای آن بهره‌مند شوید. به عبارت دیگر، این شرکت‌ها امکان سرمایه‌گذاری با پول کم را ندارند. این موضوعی است که ممکن است برای بسیاری از افراد مشکل ایجاد کند.

زمان محدود قرارداد

یکی دیگر از معایبی که می‌توان در مورد سبدگردانی به آن اشاره کرد، مدت محدود سبدگردانی است. افق سرمایه‌گذاری در سبدهای اختصاصی یک ساله است و حتی اگر مشتری بخواهد، می‌شود قرارداد را کمتر از یک سال فسخ کرد و می‌شود جریمه یا محدودیت خاصی در این بازه تعلق نگیرد.

تفاوت سبدگردانی با صندوق‌های سرمایه‌گذاری

صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سبد‌گردانی تفاوت‌هایی دارند که سرمایه‌گذاران لازم است قبل از انتخاب نوع سرمایه‌گذاری با آن‌ها آشنا باشند. سبدگردانی برای فرد سرمایه‌گذار و به طور اختصاصی انجام می‌شود اما صندوق‌های سرمایه‎‌‌گذاری عمومی هستند و برای تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران تشکیل می‌شوند.

مورد دوم سطح سرمایه است. در سبدگردانی مبالغ سرمایه‌گذاری نسبتا زیادی دارد اما در صندوق‌ها، سرمایه‌گذاری با پول کم نیز امکان‌پذیر است. نحوه سود و زیان و کارمزد این دو نیز تفاوت دارد. در صندوق‌ها سود و زیان هر فرد به اندازه واحدهایی که دارد محاسبه می‌شود اما در سبدگردانی اگر سود کمتر از نرخ بهره بانکی باشد، کارمزد تعلق نمی‌گیرد.

نکات مهم در انتخاب بهترین شرکت سبدگردانی

همان‌گونه که در بخش معایب سبدگردانی به آن اشاره کردیم، بزرگترین مشکل در سبدگردانی این است که شرکت یا فرد نامناسبی را برای این کار انتخاب کنیم. همین مساله باعث می‌شود به این فکر کنیم که چطور می‌شود یک سبدگردان مناسب پیدا کنیم و چه ویژگی‌هایی را باید در یافتن آن لحاظ کنیم. در ادامه به 4 معیار در انتخاب بهترین و مناسب‌ترین شرکت سبدگردان اشاره می‌کنیم.

سابقه حرفه‌ای

یکی از مهمترین مواردی که باید به آن توجه کرد، کارنامه سبدگردان و سابقه حرفه‌ای وی است. سعی کنید بفهمید آیا در کارهای قبلی موفق بوده است یا خیر. سابقه حرفه‌ای او توجیه می‌کند که پول زیادی را در اختیار وی قرار دهید؟ یا خیر.

وجود ساختار لازم

مورد دوم، این است که معمولا سبدگردان‌ها شرکت بوده و شخصیتی حقوقی به شمار می‌آیند. در این صورت شما با یک گروه سروکار دارید و باید از حرفه‌ای بودن تیم تحلیل آن شرکت مطمئن شوید. در واقع بسیاری از سبدگردان‌ها همان کارگزاری‌ها هستند که به این ترتیب مهارت‌ آنان از سوی سازمان بورس هم مورد تایید است اما به هر صورت بهتر است بیشتر در مورد تیم‌های تحلیل تحقیق نمایید.

منابع در دسترس

سومین چیزی که باید مورد توجه قرار دهید این است که آیا سبدگردانی که انتخاب کرده‌اید، دارای حداقل امکانات و منابعی هست که بتواند خرید و فروش سهام را مدیریت کند؟ هر قدر امکانات شرکت‌ها بیشتر باشد، راحت‌تر می‌شود به آنها اطمینان کرد.

اعتبار و خوشنامی

چهارمین موردی که باید به آن توجه نمایید، این است که به خوشنامی یک سبدگردان دقت ویژه‌ای داشته باشید. حسن شهرت یک شرکت می‌تواند اطمینان به آن را برای شما بیشتر کند.

نکات مهم در استفاده از خدمات سبدگردانی

پس از انتخاب شرکت سبدگردانی، سرمایه‌گذاران باید مواردی را در نحوه‌ی استفاده از خدمات شرکت سبدگردان رعایت کنند؛ از جمله:

سرمایه‌ای که وارد بازار می‌شود

سرمایه‌گذاران باید به این نکته‌ی اساسی توجه داشته باشند که سرمایه‌گذاری در بازار اوراق بهادار باید افق بلند مدت داشته باشد. زیرا این بازار به دلیل ماهیتی که دارد ممکن است در بازه‌ی زمانی کوتاه مدت نوسانات قیمتی زیادی را تجربه کند. از این رو سرمایه‌گذاران باید با سرمایه‌ای که در کوتاه مدت به آن نیاز نخواهند داشت وارد چنین بازاری شوند.

تنوع بخشی در سرمایه‌گذاری

یک اصل حیاتی در سرمایه‌گذاری موفق، تنوع بخشی به سبد دارایی است. به همین دلیل افرادی که متقاضی استفاده از خدمات سبدگردانی هستند، نباید تمام سرمایه‌ی خود را وارد کنند. بلکه باید سرمایه‌ی خود را علاوه بر بازار سرمایه در سایر بازارها تقسیم کنند تا بتوانند ریسک سرمایه‌گذاری خود را مدیریت کنند.

شخصیت سرمایه‌گذاری فرد

شخصیت سرمایه‌گذاری افراد جامعه در انتخاب بازار برای سرمایه‌گذاری بسیار مهم است. اگر فرد سرمایه‌گذار، شخصیت سرمایه‌گذاری ریسک گریزی دارد؛ می‌تواند بخش زیادی از دارایی خود را در اختیار شرکت سبد گردان قرار دهد. اما، اگر فردی شخصیت سرمایه‌گذاری ریسک گریزی دارد، باید بخش اندکی از دارایی خود را وارد بازار سرمایه‌ کند. چون این فرد ممکن است بر اثر نوسانات قیمتی بازار دچار سوگیری شود و بصورت احساسی تصمیمات مالی اشتباهی اتخاذ کند.

نحوه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های سبدگردانی

سرمایه‌گذاری در شرکت‌های سبدگردانی همانند سرمایه‌گذاری در سهام است. از این رو سرمایه‌گذاران باید ابتدا در سامانه‌ی سجام ثبت نام کنند و مراحل احراز هویت را انجام دهند. سپس در یک کارگزاری معتبر ثبت نام کنند تا بتوانند کد بورسی دریافت کنند. بعد از دریافت کد بورسی، سرمایه‌گذار با مراجعه به شعبه شرکت سبدگردان، می‌تواند از خدمات مالی آن استفاده کند. البته باید به این نکته توجه داشت که مدیریت دارایی و انجام معاملات بر عهده‌ی شرکت سبد گردان خواهد بود.