حجم معاملات چیست و چه تاثیری بر بازار دارد؟

ابزارهای مالی برای انجام خرید و فروش دارایی‌ها از اهمیت بسیار زیادی برخوردار هستند. در این میان، Trading Volume یا حجم معاملات از اطلاعات و ابزارهای مالی به حساب می‌آید که سرمایه‌گذاران از در تحلیل تکنیکال استفاده می‌کنند. با توجه به اهمیتی که حجم معاملات در تحلیل تکنیکال دارد، در فرصت پیش آمده به بررسی این مفهوم خواهیم پرداخت.

منظور از حجم معاملات چیست؟

حجم معاملات به میزان کل خرید و فروش واحدها از یک دارایی در بازه زمانی خاص گفته می‌شود. از آن‌جایی که حجم معاملات (Trading Volume) به عنوان یک اندیکاتور شناخته می‌شود، بنابراین استفاده از آن در تحلیل تکنیکال به منظور بررسی کلی دارایی مورد نظر در بازار به حساب می‌آید.

بررسی یک روند و ادامه یافتن آن برای معامله‌گران یک دارایی با بررسی حجم معاملات امکان‌پذیر است. معامله‌گران و سرمایه‌گذاران برای رسیدن به یک روند کلی و تشخیص این‌که مسیر دارایی موردنظرشان به چه شکل خواهد بود، از اندیکاتور حجم معاملات (Trading Volume) استفاده می‌کنند.

شیوه‌هایی که در تحلیل تکنیکال برای تحلیل دارایی مورد استفاده قرار می‌گیرد، (Price Action) و الگوهای نموداری هستند. در این شیوه‌ها به طور مشخص از تحلیل حجم معاملات بهره گرفته می‌شود.

معاملاتی که افراد سرمایه‌گذار با کمک تحلیل تکنیکال انجام می‌دهند، نیازمند تشخیص روند دارایی موردنظرشان است. به همین دلیل، نماگرهای کلی مانند حجم معاملات می‌تواند کمک قابل توجهی در این خصوص به آن‌ها کند.

مثالی برای استفاده از حجم معاملات

اگر حجم معاملات در یک روز 2 میلیون سهم بود می‌شود این‌طور تصور کرد که یک شخص در یک روز 2 میلیون سهم فروخته و نفر دیگری آن را خریده است. این اولین گام برای به دست آوردن مفهوم حجم معاملات است. جالب است بدانیم در حالی که بسیاری از ما از اعدادی همچون حجم معاملات چشم پوشی می‌کنیم و به سادگی از کنارشان می‌گذریم بسیاری از وبسایت‌هایی که به راهنمایی برای معامله در بورس مشغول هستند بیش‌ترین استفاده را از این اعداد می‌کنند. بزرگ‌ترین کمکی که می‌توان از حجم کلی معاملات در بورس برد فهمیدن این است که چه روزی مناسب خرید و فروش سهام است و چه روزی باید دست نگه داشت. مانند صیادی که از آب و هوا و شرایط کلی جوی متوجه می‌شود که آیا باید قایق خود را از ساحل امن به آب بسپارد و به دل دریا بزند و یا این‌که نه، در حال حاضر چنین کاری به نفعش نیست.

انواع رویکردها نسبت به حجم معاملاتی

برای درک بهتر حجم معاملات، بهتر است به شناخت رویکردهای مختلف در محاسبه حجم معاملاتی بپردازیم. به این منظور می‌توان از رویکرد تبادل، رویکرد کمی و رویکرد تیک (Tick) استفاده کرد.

1. رویکرد کمّی

روش کمّی برای ردیابی و تشخیص تغییرات در فعالیت معامله‌گران به کار گرفته می‌شود. معامله‌گرانی که از رویکرد کمّی استفاده می‌کنند، بر این باور هستند که به وجود آمدن یک سفارش بزرگ، باعث انجام سفارش‌های کوچک زیادی می‌شود. به همین دلیل، میزان حجم معاملات با افزایش مواجه می‌شود.

2. رویکرد تبادل

همان‌طور که از نام این رویکرد مشخص است، هدف از این رویکرد سنجش میزان سهام مبادله شده در یک بازه زمانی مشخص است. به عنوان مثال، اگر شخصی 50 سهم را در یک روز خریداری کرده است و در همان روز فروخته است، حجم معاملات در رویکرد تبادلی، همان میزان سهام تبادل شده است.

3. رویکرد تیک (Tick)

زمانی که فرکانس تغییرات قیمت در یک بازه زمانی به طور ثابت نمایش داده می‌شود، تعداد حرکات در هر کندل به عنوان رویکرد تیک (Tick) به حساب می‌آید. تعداد کم معاملات به معنای تغییرات کم در قیمت سهام موردنظر خواهد بود. بر خلاف آن، اگر تغییرات در حجم معاملات صورت بگیرد و روند آن افزایشی باشد، به معنای بالا رفتن حجم معاملات است.

این سوال هم مطرح است که حجم معاملات در نمودار را چطور پیدا کنیم؟ پاسخ به این سوال، به اندیکاتورها و اسیلاتور حجم مانند )اندیکاتور VWAP) و (OBV) بستگی دارد. به طور معمول، حجم‌های عمودی سبز در نمودارها، نشان از افزایش حجم معاملات دارد و بر خلاف آن، حجم‌های عمودی قرمز به معنای کاهش حجم معاملات است.

مومنتوم چیست؟

یکی دیگر از اصطلاحاتی که در حجم معاملات مطرح است، مفهومی به نام مومنتوم است. در واقع، مومنتوم (Momentum) به سرعت تغییر قیمت سهام در زمان معاملات اشاره دارد. آن‎چه که در مشخص شدن مومنتوم تاثیر مستقیم دارد، حجم معاملات است.

در صورتی که حجم معاملات رو به افزایش باشد، می‌توان انتظار افزایش مومنتوم را در حجم معاملات داشت. به این معنی که با افزایش حجم معاملات، قیمت سهم هم رو به افزایش خواهد بود. برای مثال می‌توان از مثال افزایش سهام یک شرکت ناشر در بورس استفاده کرد. به عنوان مثال در ماه گذشته، یک سهم با افزایش 20 درصدی همراه بوده است. بنابراین اگر حجم معاملات سهم موردنظر را بررسی کنیم، می‌توان افزایش حجم معاملات را به طور واضح مشاهده کرد.

از طرفی دیگر، می‌توان این طور برداشت کرد که درآمدهای شرکت در طول سال گذشته با افزایش همراه بوده است. اما این نکته را باید به خاطر داشت که روند افزایشی در ادامه در قیمت سهام همراه باشد.

اما با بررسی گذشته ارزش سهم می‌توان تا اندازه قابل توجه‌ای از افزایش در بازه زمانی آینده مطمئن شد.

محاسبه حجم معاملات در تحلیل تکنیکال

برای محاسبه حجم معاملات در تحلیل تکنیکال، کافی است که اندیکاتورها کمک گرفت. هر چه اندیکاتور به 0 نزدیک‌تر باشد، نشان‌دهنده این است که حجم معاملات کم است. این موضوع نشان از خنثی بودن بازه روزانه دارد.

برای محاسبه حجم معاملات در تحلیل تکنیکال می‌توان از دو اندیکاتور OBV (حجم تعادلی) و اندیکاتور حجم خالص بهره‌مند شد.

استفاده از اندیکاتور OBV

جوزف گرانویل در سال 1963، اندیکاتور OBV را برای محاسبه حجم معاملات ایجاد کرد. اندیکاتور OBV برای اندازه‌گیری جریان حجم معاملاتی یک دارایی و ارزیابی تعادل قدرت میان خریداران و فروشندگان در بازارهای مختلف دارایی استفاده می‌شود. روند بالقوه قدرت معامله را با اندیکاتور OBV بررسی می‌کنند.

اندیکاتور OBV بنا بر بالا یا پایین بودن قیمت بسته شده نسبت به قیمت پایانی روز قبل تشکیل می‌شود. بنا بر این ‌که قیمت بسته شده بالاتر از قیمت قبل بوده است، حجم OBV به قیمت حجم معاملات قبلی OBV در نظر گرفته می‌شود. در مقابل، زمانی که حجم معاملات OBV از حجم معاملات قبلی کم‌تر باشد، این بار حجم معاملات از OBV قبلی کم می‌شود. اندیکاتور (OBV) مخفف (On Balance Volume) است.

استفاده از اندیکاتور حجم خالص Net Volume Indicator

برای اندازه گیری حجم خالص معاملات از اندیکاتور حجم خالص معاملات بازار استفاده می‌شود. اندیکاتور حجم خالص (Net Volume Indicator) برای تفاوت میان حجم فروش و حجم خرید استفاده می‌شود. بررسی تفاوت این دو حجم، قدرت و جهت روند بازار را مشخص می‌کند.

معاملات برای تشخیص تغییر روند

برای تشخیص روند و خروج از معامله می‌توان از حجم معاملات استفاده کرد. زمانی که هیچ نسبتی میان حجم معاملات و قیمت یک دارایی وجود نداشته باشد، ضعف در روند و ایجاد تغییر صادر می‌شود. در این حالت، سرمایه گذار باید سیو سود کند (سودش را ذخیره کند) و دارایی خود را به فروش برساند.

در مقابل، زمانی که سهام همان شرکت برای چند ماه با افزایش همراه بوده است، می‌توان این‌طور نتیجه گرفت که حجم معاملات آن رو به افزایش خواهد بود و روند صعودی خواهد داشت.

افزایش ناگهانی حجم یا Volume Spike

زمانی که با افزایش ناگهانی حجم معاملات روبه‌رو هستیم، در واقع با (Volume Spike) مواجه هستیم. معادل‌هایی که برای (Volume Spike) در نظر گرفته می‌شود، گیره حجم یا میخ حجم هستند. اگر حجم معاملات یک روز با حجم میانگین در یک سهم مقایسه شود، میزان ارتفاع (Volume Spike) به دو تا سه برابر، بیش‌تر از حجم میانگین می‌رسد.

جمع‌بندی

در بالا به بررسی حجم معاملات و اهمیت آن در تحلیل تکنیکال پرداختیم. در طول مطالعه نکات گفته شده شاید به این فکر افتاده‌ باشید که ای کاش به جای انجام این محاسبات و وقت گذاشتن برای شناخت این موارد، می‌توانستیم به راحتی سرمایه‌گذاری موفقی را انجام دهیم. باید گفت که صندوق‌های سهامی که از ابزارهای شناخته شده در سرمایه گذاری غیر مستقیم در بازار سهام هستند، می‌توانند بهترین راهکار برای انجام یک سرمایه گذاری موفق و سودده در بورس باشند. حضور تحلیل‌گران و متخصصین در صندوق‌های سرمایه گذاری باعث می‌شود تا ما از هر گونه یادگیری مباحث تخصصی بورس بی نیاز شویم و در ساعاتی که مشغول به کار و تخصص خود هستیم از این‌که صندوق به خوبی در حال انجام معاملات است، آسوده خاطر باشیم. هر کدام از ما برای یادگیری و انجام این گونه محاسبات نیاز به صرف وقت و هزینه داریم که البته این کار برای بسیاری از ما امکان‌پذیر نیست. به این علت می‌توان از فضای سرمایه گذاری آنلاین استفاده کرد و به راحتی بهترین مسیر سرمایه گذاری در بورس را با استفاده از صندوق‌های سرمایه گذاری انتخاب نمود.