نسبت اهرمی چیست و انواع آن کدام است؟

شناخت مفاهیم مالی به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا انتخاب بهتری در برای سرمایه‌گذاری داشته باشند. در میان مفاهیم مطرح در زمینه مالی و سرمایه‌گذاری، مفهوم نسبت اهرمی از مباحثی است که شناخت آن می‌تواند به انجام معامله بهتر کمک کند. در این فرصت به شناخت مفهوم نسبت اهرمی و اهمیت آن در سرمایه‌گذاری و انواع نسبت‌های اهرمی و دیگر ابعاد مربوط به این مفهوم خواهیم پرداخت.

نسبت اهرمی چیست؟

نسبت سهم بستانکاران به سهم سهام‌داران در تأمین مالی مؤسسه را نسبت اهرمی می‌نامند. نسبت‌های اهرمی را به عنوان نسبت‌های سرمایه‌گذاری هم می‌شناسند. نسبت‌های اهرمی از این جهت مهم است که بازتاب دهنده توانایی شرکت در عملکرد بلندمدت و کوتاه‌مدت است. منظور از بازتاب‌دهنده توانایی، این است که تحلیل‌گران با کمک نسبت اهرمی و انواع آن به بررسی توان بازپرداخت بدهی‌ها از طرف شرکت موردنظر می‌پردازند.

نسبت‌های اهرمی با توجه به میزان تأمین مالی شرکت از منابع بیرونی شکل می‌گیرند. به عنوان مثال، سرمایه‌ای که از طرف سهام‌داران فراهم می‌شود از نشانه‌های مشخص کننده نسبت اهرمی به حساب می‌آید. البته اهمیت نسبت اهرمی، بیش از بازتابی است که از توانایی شرکت ناشر ارائه می‌دهد.

اهمیت نسبت های اهرمی برای سرمایه گذاری!

بررسی توان شرکت‌ها در پاسخ‌گویی به بدهی‌ها و نحوه تأمین مالی‌شان را می‌توان با کمک نسبت‌های اهرمی برای سرمایه‌گذاری انجام داد. اما اهمیت نسبت‌های اهرمی دارای جزئیات بیش‌تری است که به آن‌ها خواهیم پرداخت.

· مشخص کننده توانایی در بازپرداخت بدهی: میزان درآمد شرکت نشان می‌دهد که آیا شرکت ناشر موردنظر، توانایی پرداخت بدهی‌های خود را دارد یا خیر. این نکته که با کمک نسبت‌های اهرمی قابل پیگیری است، برای سهامداران اهمیت زیادی دارد.

· کاهش نیاز تامین مالی بیرونی: نسبت‌های اهرمی با توجه به بررسی درآمد و سود حاصل از درآمد، برای شرکت ناشر این امکان را فراهم می‌کند تا نسبت به درآمد و سودآوری خود آگاه شود. گاهی یک شرکت با کمک نسبت‌های اهرمی به این موضوع پی می‌برد که میزان سودآوری‌اش از هزینه‌ها و بدهی‌هایی که داشته، بیش‌تر بوده است. بنابراین شرکت ناشر می‌تواند به اختصاص دادن سود اضافه به سرمایه‌گذاری بپردازد. از طرفی دیگر، سود بیش‌تر از هزینه که به کمک نسبت‌های اهرمی، تشخیص داده شده است، می‌تواند شرکت را از هزینه‌های بیش‌تر برای تامین مالی بیرونی بی‌نیاز کند.

· کمک به شرکت در زمان رکود اقتصادی: نسبت‌های اهرمی با در نظر گرفتن ساختار دارایی شرکت ناشر، هزینه‌ها و رشد اقتصادی شرکت را در بازه‌های زمانی که رکود اقتصادی رخ داده است، بررسی می‌کند و به شرکت ناشر کمک می‌کند تا در زمان رکود اقتصادی، زیان کم‌تری متحمل شود و رشد اقتصادی بهتری را تجربه کند.

انواع نسبت های اهرمی

نسبت‌های اهرمی دارای انواع مختلفی هستند. در ادامه به معرفی انواع نسبت‌های اهرمی خواهیم پرداخت.

تحلیل نسبت بدهی

نسبت بدهی به مشخص کردن این نکته می‌پردازد که بدهی‌های شرکت چه میزان از سرمایه‌های کل آن است. این نوع نسبت اهرمی برای اعتباردهندگان کاربرد بسیار دارد. فرمول تحلیل نسبت بدهی به این صورت انجام می‌شود.

تحلیل نسبت کل بدهی‌ها به حقوق صاحبان سهام

نسبت کل بدهی‌ها به حقوق صاحبان سهام به عنوان یکی از نسبت‌های اهرمی به ارزیابی ادعای سهام‌داران و اعتباردهندگان و همچنین حقوق سهام‌داران نسبت به کل اعتبارات می‌پردازد. اگر نسبت کل بدهی‌ها به حقوق صاحبان سهام نشان دهد که اختیارات و حقوق سهام‌داران از اعتباردهندگان بیش‌تر است، میزان این نوع نسبت اهرمی بالا می‌رود. بر اساس این نسبت، افزایش حقوق سهام‌داران نسبت به بدهی‌ها در نظر گرفته می‌شود.

تحلیل نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی‌های ثابت

در نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی‌های ثابت، نقش و همکاری سهام‌داران در نظر گرفته می‌شود. به این معنی که اگر این نسبت بالا باشد، یعنی سهام‌داران، سرمایه مالی بیش‌تری را در ساختار مالی شرکت قرار داده‌اند و شرکت را تأمین مالی کرده‌اند. میزان نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی‌های ثابت نشان می‌دهد که شرکت در موقعیت‌های اقتصادی سخت، تا چه اندازه می‌تواند مستحکم باشد.

تحلیل نسبت کل بدهی به ارزش ویژه

وضعیت اعتباردهندگان با سهام‌داران شرکت را با نسبت کل بدهی به ارزش ویژه بررسی می‌کنند. نسبت کل بدهی به ارزش ویژه به عنوان یکی از انواع نسبت‌های اهرمی، به مقایسه قدرت سهام‌داران نسبت به اعتباردهندگان می‌پردازد. این نسبت نشان‌دهنده ریسک‌پذیری مالی شرکت است. بنابراین اگر این نسبت نشان دهد که ریسک‌پذیری شرکت کم است، وام‌دهندگان تمایل بیش‌تری برای همکاری با آن‌ها خواهند داشت.

تحلیل نسبت بدهی جاری به ارزش ویژه

نسبت بدهی‌های جاری شرکت به ارزش ویژه نیز در تحلیل یک شرکت اهمیت دارد. بدهی جاری می‌تواند بر نقدینگی شرکت تاثیر بگذارد. در صورتی که بدهی جاری افزایش پیدا کند، میزان نقدینگی شرکت ناشر کم می‌شود.

تحلیل نسبت بدهی بلندمدت به ارزش ویژه

ارتباط بدهی‌های طولانی مدت با موعد پرداخت بیش‌تر از یک سال را با این نسبت، یعنی نسبت بدهی بلندمدت به ارزش ویژه می‌سنجند.

تحلیل نسبت مالکانه

میزان سرمایه‌های شرکت که به سرمایه‌داران مربوط می‌شود را با نسبت مالکانه می‌سنجند. این نسبت، نشان‌دهنده نقش سهام‌داران در تأمین مالی و سرمایه‌های شرکت است. درصد نسبت مالکانه در شرکت، نشان می‌دهد که یک سرمایه‌گذار تا چه اندازه به شرکت و تعهدهایی که در برابر شرکت دارد، متعهد است. در صورتی که نسبت مالکانه پایین باشد، مشخص می‌شود که بیش‌تر سرمایه‌های شرکت از منابع خارجی تأمین شده است.

رابطه نسبت مالکانه و نسبت بدهی در بورس چگونه است؟

هر میزان که نسبت مالکانه بیش‌تر باشد، به همان میزان، نسبت بدهی کم‌تر است. نسبت مالکانه به حقوق صاحبان سهام به کل دارایی اشاره دارد و نسبت بدهی، میزان بدهی‌ها در برابر کل دارایی را در نظر می‌گیرد. بنابراین مجموع نسبت مالکانه و نسبت بدهی در همه حال، برابر با 1 است.

جمع‌بندی

شناخت انواع نسبت‌های اهرمی، به سرمایه‌گذارانی که تصمیم به خرید سهام شرکت ناشر موردنظرشان را دارند کمک می‌کند تا بتوانند به مقایسه و سنجش ابعاد مالی مختلف یک شرکت از نظر ریسک و بازدهی و میزان بدهی و توان بازپرداخت بدهی آن بپردازند و سپس با چشم‌اندازی بهتر نسبت به موقعیت اقتصادی آن شرکت، اقدام به خرید سهام آن کنند.