سرمایه+>الفبای اقتصاد>تورم چگونه محاسبه می‌شود؟>

تورم چگونه محاسبه می‌شود؟

امیر شاملویی
    • اشتراک‌گذاری
    • 92
    • 0
    تورم چگونه محاسبه می‌شود؟
    تورم و بیکاری از مهمترین مسایلی هستند که افراد جامعه با آن سروکار دارند. با این حال، دید ما از میزان تورم با مقدار واقعی آن در برخی موارد متفاوت است.

    یکی از مهمترین مفاهیم اقتصادی که در زندگی روزمره افراد مطرح می‌شود و همه کم و بیش با آن آشنایی دارند، تورم است. تورم به معنای تغییر سطح عمومی قیمت‌ها است و در مدت معینی مثلا ماهانه یا سالانه اعلام می‌شود. عموم مردم با دو متغیر کلان بیکاری و تورم بیشتر آشنا هستند و درک خوبی از آنها دارند. به همین دلیل هم هست که هنگام انتشار آمارهای تورمی، گاهی به اعداد و ارقام اعلام شده با شک و تردید نگاه می‌کنند. در این مطلب بیشتر به بررسی تورم و مفهوم اقتصادی آن می‌پردازیم و شرح می‌دهیم که تورم چگونه محاسبه می‌شود. در نهایت نیز راه‌هایی برای جلوگیری از تاثیر چشمگیر تورم بر سطح زندگی افراد را بیان می‌کنیم.

    تورم چیست؟

    در بالا به مفهوم تورم اشاره کردیم. تورم به رشد سطح عمومی قیمت‌ها در طول یک بازه زمانی گفته می‌شود. مرکز آمار ایران هر ماه اقدام به انتشار نرخ تورم ماهانه و نرخ تورم نقطه‌ای می‌کند. نرخ تورم نقطه‌ای به معنای آن است که قیمت‌ها به طور متوسط در ماه مشابه سال گذشته چقدر تغییر کرده‌اند. تورم بر حسب درصد اعلام می‌شود.

    3 دلیل ایجاد تورم

    به وجود آمدن تورم در یک کشور دلایل متفاوتی دارد. به طور کلی می‌توان سه دلیل برای شکل‌گیری این پدیده برشمرد. اولین مورد به تقاضا برمی‌گردد. معمولا سطح تولیدات کالاها در کوتاه‌مدت ثابت است و تغییرات چندانی نمی‌کند. اگر به هر دلیلی تقاضا در یک کشور برای کالاها یا خدماتی بالا رود، موجب افزایش قیمت آن کالاها یا خدمات می‌شود. در صورتی که این افزایش قیمت برای بخش گسترده‌ای از کالاها رخ دهد، می‌تواند به افزایش تورم منجر شود. فرض کنید به هر دلیلی بدون آن که تولید یا واردات کالاها تغییر کند، به یکباره درآمد پولی مردم زیاد شود. در این صورت چنین اتفاقی رخ می‌دهد. یکی از دلایل و ریشه‌های این تورم، چاپ پول به خصوص به صورت بی‌رویه و نامتناسب با شرایط اقتصادی کشور است.

    دلیل دوم افزایش قیمت به افزایش هزینه‌های تولید برمی‌گردد. به عنوان مثال حمله نظامی روسیه به اوکراین را در نظر بگیرید. به دلیل آن که دو کشور از تولیدکنندگان بزرگ گندم در جهان هستند، این اتفاق باعث می‌شود عرضه گندم در جهان مختل شود و قیمت آن در کشورهای واردکننده بالا برود. در شرایط بحرانی و در کشورهایی که تا حدود زیادی وابسته به برخی از اقلام هستند، این وضعیت می‌تواند تورم‌زا باشد. گرفتن مالیات از تولیدکننده یا انواع موارد افزایش هزینه‌های تولید مانند تحریم‌ها نیز از سایر عوامل تورم هستند که ریشه مشابهی دارند.

    سومین عاملی که باعث می‌شود تورم در کشوری ایجاد شود، سابقه تورم در یک کشور است. در واقع، هنگامی که تورم در یک کشور به موضوعی ساختاری تبدیل می‌شود، امکان این که در سال‌های آتی نیز شاهد تورم باشد، بالاتر می‌رود. تورم بلندمدت در ایران بالای 20 درصد است که برای یک کشور بسیار قابل توجه محسوب می‌شود.

    تورم چگونه محاسبه می‌شود؟

    گفتیم که برخی از افراد به نرخ تورم اعلام شده به دیده شک و تردید نگاه می‌کنند. این در حالی است که مسوولان مرکز آمار روی درستی آن تاکید دارند. اما چرا این احساس وجود دارد؟ شاید برای توضیح این موضوع بهتر باشد نحوه محاسبه تورم را با هم بررسی کنیم. برای محاسبه تورم ابتدا یک سال را به عنوان سال مبنا قرار می‌دهند تا تغییر قیمت‌ها را بر اساس آن بسنجند. پس از تعیین سال مبنا یا همان سال پایه، قدم اول این است که سبدی از کالاهای منتخب تعیین شود و وزنی به هر یک از آنها تخصیص داده شود. این وزن بر اساس اهمیت آن کالا یا خدمات تعیین می‌شود. به عنوان مثال، بزرگترین سهم در محاسبه تورم به مسکن اختصاص دارد و پس از آن نیز خوراکی‌ها بیشترین تاثیر را در محاسبه تورم دارند. بنابراین تغییر شدید قیمت مسکن و خوراکی‌ها روی تورم تاثیر زیادی می‌گذارد.در طول زمان قیمت کالاها و خدمات تغییر می‌کند اما فرض بر این است که اگر بخواهیم همین کالاها و خدمات را یک ماه یا یک سال بعد، یا حتی در سال‌های آتی خریداری کنیم، چقدر باید هزینه کنیم. برای این منظور از شاخص قیمت مصرف‌کننده در طول زمان استفاده می‌کنیم. مقدار شاخص در سال پایه برابر 100 قرار داده می‌شود و هر ماه برحسب تغییرات قیمتی عددی درج می‌شود. به این ترتیب تغییرات نرخ تورم در طول زمان به راحتی با یک محاسبه ساده قابل انجام خواهد بود. در ادامه یک مثال را بررسی می‌کنیم.

    فرمول محاسبه تورم

    برای این که تورم را به دست بیاوریم، می‌توانیم شاخص قیمت مصرف‌کننده در یک مقطع زمانی را از شاخص قیمت در زمان مبدا کم کنیم و حاصل را بر شاخص قیمت مصرف‌کننده در زمان مبدا تقسیم کنیم. بیایید یک مثال را با هم مورد بررسی قرار دهیم. فرض کنید سال پایه 1395 باشد و بخواهیم تورم این ماه را نسبت به اسفندماه 1399 به دست بیاوریم. در واقع می‌خواهیم بدانیم اکنون برای خرید همان کالاها و خدماتی که اسفندماه می‌خریدیم چقدر باید بیشتر پول بدهیم. برای این منظور شاخص قیمت مصرف‌کننده در بهمن ماه 1400 را از میزان این شاخص در اسفند سال 99 کم می‌کنیم و حاصل را بر شاخص قیمت اسفند 99 تقسیم می‌کنیم. به این ترتیب، باید 396.4 را منهای 298.1 کرده و حاصل را بر 298.1 تقسیم کنیم. نتیجه برابر است با: 0.3297. اگر این عدد را در 100 ضرب کنیم، مقدار تورم در این بازه زمانی برحسب درصد به دست می‌آید که در این مثال 32.97 درصد است.

    چرا مردم تورم را بالاتر از رقم اعلامی می‌دانند؟

    حال که به شیوه محاسبه تورم اشاره کردیم، می‌خواهیم به این نکته اشاره کنیم که چرا مردم گاهی معتقدند تورم بالاتر از حد اعلام شده است. یکی از دلایل این احساس ممکن است ناشی از وزنی باشد که در محاسبه تورم استفاده شده است. در برخی مناطق کشور میزان اثرگذاری قیمت مسکن روی تورم بسیار بالاتر از نقاط دیگر است. حتی در یک کلانشهر ممکن است این نرخ تورم به دلیل تغییر قیمت مسکن متفاوت باشد. علاوه بر این، سبدی که برای محاسبه تورم در نظر گرفته می‌شود، تعداد اقلام نسبتا محدودی را پوشش می‌دهد و کالاهای مورد نظر مردم ممکن است با کالاهای در نظر گرفته شده متفاوت باشند. در واقع باید به یاد داشت که منظور از تورم میانگین تغییرات سطح عمومی قیمت‌‌ها در یک بازه زمانی است و ممکن است کالاهای مورد نظر ما وزن کمی در محاسبه تورم داشته باشند.

    جمع‌بندی: راه‌های مقابله با تورم

    افزایش چشمگیر سطح عمومی قیمت‌ها تاثیر زیادی روی رفاه خانوارها دارد و آنها را با مشکلات زیادی روبرو می‌کند. تورم یک پدیده پولی است و خانوارها در بُعد فردی نمی‌توانند در قبال آن کاری کنند. اما در سطح فردی می‌توانند سرمایه‌گذاری‌های مناسب و معقولی را انتخاب کنند و از سرمایه خود در مقابل تورم حفاظت کنند. ترکیبی از دارایی‌های مختلف مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری در طلا، درآمد ثابت و سهام می‌تواند گزینه خوبی برای افراد باشد. البته میزان توزیع سرمایه و وزنی که به هر کدام داده می‌شود، بسته به روحیه و میزان ریسک‌پذیری و ریسک‌گریزی افراد متفاوت است.

    مقالات مرتبط
    پربازدیدهای اخیر
    تازه‌ترین‌ها