آنچه باید در مورد متنوع‌سازی بدانید!

اصطلاح قدیمی «همه تخم مرغ‌های‌مان را در یک سبد نگذاریم» را بارها شنیده‌ایم. یکی از مهمترین اصول سرمایه‌گذاری متنوع‌سازی است. این کار به این دلیل انجام می‌شود که ریسک سرمایه‌گذاری افراد را کمتر کند. متنوع‌سازی به این مفهوم نیست که از هر دارایی که دست‌مان می‌رسد مقداری برداریم و سبد سرمایه گذاری‌مان را پر کنیم.

تنوع در سرمایه گذاری چیست؟

کاهش ریسک سرمایه گذاری با متنوع‌سازی (Diversification) امکان‌پذیر است. این که چرا متنوع‌سازی می‌کنیم به این دلیل است که با تشکیل سبد سرمایه گذاری خود از دارایی‌های مختلف، در مقابل افت ارزش قسمتی از دارایی خود هوشمندانه عمل کرده‌ باشیم. در این صورت اگر قسمتی از دارایی در سرمایه گذاری ما دچار افت ارزش شوند، در عوض دارایی‌هایی دیگر با رشدشان می‌توانند به جبران زیان آن قسمت بپردازند. همان‌طور که اشاره شد متنوع‌سازی دارای نکاتی است که در ادامه آنها را شرح می‌دهیم.

اهمیت حفظ تنوع در سرمایه گذاری

اهمیت اصلی متنوع سازی در سرمایه گذاری، کاهش خطر است. همان‌طور که در ابتدا گفتیم منطق این کار کاملا ساده است. اگر تنها روی یک مورد، به عنوان مثال روی یک سهم سرمایه گذاری کنیم و آن مورد در یک زمان و در یک جهت مشخص حرکت نکند، در این صورت احتمال از دست دادن تمام پول‌مان و یا کاهش ارزش آن بسیار زیاد خواهد بود. به عنوان مثال افرادی که پیش از افت بازار روی دارایی‌های مختلفی سرمایه‌گذاری کرده بودند و محدود به طلا یا بورس نبودند، وضعیت بسیار بهتری نسبت به کسانی دارند که متنوع سازی را در سرمایه گذاری رعایت نکرده بودند.

انواع ریسک در سرمایه گذاری

به طور کلی دو دسته ریسک سیستماتیک و غیرسیستماتیک وجود دارند که بر روند سرمایه گذاری تاثیر می‌گذارند. ریسک‌های سیستماتیک از دسته ریسک‌هایی هستند که مربوط به مسائل کلی کشور می‌شوند؛ تورم، جنگ، تصمیمات سیاسی، تورم و انواع نرخ بهره از این دسته ریسک‌ها هستند. فرد سرمایه گذار برای محافظت از سرمایه گذاری خود در مقابل نوع سیستماتیکِ ریسک به طور معمول نمی‌تواند کاری انجام دهد و این نوع از خطرات و نابسامانی‌ها به اصطلاح اجتناب ناپذیر هستند. اما در دسته دوم که ریسک‌های غیرسیستماتیک هستند می‌توان با توجه به متنوع‌سازی در سرمایه گذاری که انجام داده‌ایم توانایی مقاومت در برابر این نوع ریسک‌ها داشته باشیم. ریسک‌های غیر سیستماتیک ناشی از شرکت‌ها، صنایع و تصمیمات آن‌ها می‌شوند.

رابطه ریسک و متنوع سازی در سرمایه گذاری

ممکن است این اتفاق برای‌مان افتاده باشد که یک سهم در کوتاه مدت به دلیل رشد بسیار خوبی که داشته باعث شده تا سهام‌دارانی که تنها در آن سهم سرمایه گذاری کرده‌اند را صاحب بازدهی قابل توجه‌ای کرده باشد. با این حساب، ممکن است شما هم با دیدن این موقعیت از انجام تنوع‌سازی که انجام داده‌اید دل‌زده شده باشید. اما در چنین حالتی بهتر است از زوایای مختلفی به متنوع‌سازی خود نگاه کنید. یکی از نشانه‌های قابل توجه‌ای که در رعایت تنوع‌سازی در مسیر سرمایه گذاری به چشم می‌آید و اثر سوددهی‌های زودگذر و هیجانی را از یادمان می‌برد زمانی است که ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیستماتیک بر روند سرمایه گذاری و بازدهی‌مان تاثیر می‌گذارند.

چطور یک سبد سرمایه گذاری متنوع و سودده داشته باشیم؟

راه‌های مختلفی برای دستیابی به تنوع در سبد سرمایه گذاری وجود دارد. یک راه این است که سرمایه گذاری‌های خود را بین چندین شرکت مختلف تقسیم کنید. همچنین امکان ایجاد تنوع میان بخش‌های مختلف بازار و صنایع گوناگون وجود دارد. داشتن سهام در یک شرکت فناوری و یک شرکت انرژی، تنوع بیشتری نسبت به داشتن دو سهام فناوری ایجاد می‌کند. سرمایه گذاری در شرکت‌هایی با ارزش بازار متفاوت هم می‌تواند به تنوع بیشتر کمک کند. در بسیاری از مواقع، بازده سهام با سرمایه کوچک و سهام بزرگ متفاوت است. البته این موضوع به آن صنعت و شرایط کلی اقتصاد هم بستگی دارد.

بالاترین سطح تنوع را می‌توان با سرمایه گذاری در دسته‌های مختلف دارایی به دست آورد. منظور از دسته‌های مختلف، سرمایه گذاری در کالاها، طلا، دلار و بازار سرمایه است. البته نکاتی را هم باید در این خصوص رعایت کرد. مهمترین نکته در این نوع تشکیل سبد متنوع آن است که گزینه‌های انتخابی ما تا حد ممکن از هم مستقل باشند. به عنوان مثال از آنجا که طلا و سکه مشابه هستند، بهتر است یکی از آنها را در سبد قرار داد. حتی بین دلار و طلا هم به دلیل همبستگی بالای آنها می‌توانیم یکی را انتخاب کنیم. سوال مهمی که در اینجا پیش می‌آید آن است که سرمایه گذاران تا چه حد باید پرتفوی خود را متنوع کنند. برای پاسخ به این سوال باید گفت که تنوع در سرمایه گذاری بستگی به سطح ریسک گریزی و ریسک پذیری فرد سرمایه گذار دارد.

اضافه کردن صندوق ها به سبد سرمایه گذاری!

متنوع سازی در سرمایه گذاری بیش از نگهداری انواع سهام و یا اوراق قرضه است. این که بتوانیم پول خود را به بخش‌های دیگری مانند صندوق‌های درآمد ثابت اختصاص دهیم می‌تواند نوعی تنوع سازی موفق به حساب بیاید. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها در متنوع سازی سرمایه این است که دید بلند مدت داشته باشیم و چشم انداز شرکت‌هایی که در آن سرمایه گذاری می‌کنیم را ببینیم. صندوق های سرمایه گذاری یکی از انتخاب‌های هوشمندانه برای متنوع سازی است. از آن جایی که این صندوق‌ها سعی بر تقسیم سرمایه ما در سهام مختلف و موفق شرکت‌ها و یا بازارهای سرمایه مختلف دارند می‌توانند کار متنوع سازی در سرمایه گذاری را تا حد قابل توجهی انجام دهند. متنوع سازی صندوق‌ها از این جهت ارزشمند است که آگاهانه انجام می‌شوند. برخی نیز در شرکت‌های مختلف و گوناگون با ریسک‌های متفاوت سرمایه‌گذاری می‌کنند تا ریسکشان کمتر شود.

سرمایه گذاری کم ریسک؛صندوق های درآمد ثابت

سعی کنید دارایی خودتان را به گزینه‌های مختلف از پرریسک تا کم‌ریسک اختصاص دهید. بر اساس میزان ریسک گریزی یا ریسک پذیری‌تان درصد سرمایه‌گذاری در این گزینه‌ها را تعیین نمایید. مثلا صندوق درآمد ثابت کم‌ریسک است اما ریسک بورس بالاتر است. یادتان باشد ریسک و سود دو روی یک سکه هستند. یعنی گزینه مطمئن سود کمتری به شما می‌دهد اما خطر بیشتری دارد. به همین دلیل در چینش سرمایه‌گذاری خود دقت کنید یا می‌توانید به جای آن از مشاور مالی کمک بگیرید. راه دیگر، خرید صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سود بردن از دانش مدیران آنها است. خوبی این روش کسب سود بدون پرداخت هزینه به مشاوران مالی خبره آنها است.

سرمایه گذاری در بازار طلا و سکه

یکی دیگر از گزینه‌هایی که می‌توانیم به دارایی‌هایمان اضافه کرده و متنوع‌سازی را با آن گزینه نیز انجام دهیم، کلاس دارایی طلا است. طلا در قطعات مختلفی وجود دارد و افراد می‌توانند انواع سکه یا طلای گرمی و حتی شمش را بخرند. با این حال، یکی از جایگزین‌های خوب و مناسب به جای خرید طلا و سکه، صندوق‌های طلا هستند که مزایایی مانند عدم جعل و سرقت را نیز دارند. از جمله این صندوق‌های طلا می‌توان به صندوق طلای کیان با نماد گوهر اشاره کرد.

خرید سهام در بورس!

بازار سهام که در آن سهام شرکت‌ها منتشر می‌شود، یکی از کلاس دارایی‌هایی است که افراد به صورت مستقیم و غیرمستقیم در آن‌ها سرمایه گذاری می‌کنند. روش مستقیم سرمایه گذاری در بورس به این صورت است که هر سرمایه گذار به خرید و فروش سهام از طریق پرتفوی خود می‌پردازد. اما روش غیرمستقیم سرمایه گذاری در بازار سهام از طریق ابزار مالی نوینی مانند صندوق‌های سرمایه گذاری انجام می‌شود. صندوق‌های سهامی با سبدی متشکل از سهام منتخب بازار سهام – زیر نظر متخصصین و تحلیل‌گران با تجربه – به مدیریت سرمایه افراد سرمایه گذار می‌پردازند. سرمایه گذارانی که روش غیرمستقیم سرمایه گذاری در بورس را انتخاب می‌کنند، در واقع از تجربه و مهارت صندوق‌های سهامی در زمینه سرمایه گذاری در سهام بهره‌مند می‌شوند و دیگر نیازی به دانش و زمان کافی برای سرمایه گذاری در بورس ندارند. از صندوق‌های سهامی که بازدهی مناسبی در سال‌های گذشته داشته‌اند می‌توان به صندوق رشدی کیان و صندوق آهنگ سهام کیان اشاره کرد.

چگونه سبد سرمایه گذاری متنوع تشکیل دهیم؟

راه‌های مختلفی برای دستیابی به تنوع در سبد سرمایه گذاری وجود دارد. یک راه این است که سرمایه گذاری‌های خود را بین چندین شرکت مختلف تقسیم کنید. همچنین امکان ایجاد تنوع میان بخش‌های مختلف بازار و صنایع گوناگون وجود دارد. داشتن سهام در یک شرکت فناوری و یک شرکت انرژی، تنوع بیشتری نسبت به داشتن دو سهام فناوری ایجاد می‌کند. سرمایه گذاری در شرکت‌هایی با ارزش بازار متفاوت هم می‌تواند به تنوع بیشتر کمک کند. در بسیاری از مواقع، بازده سهام با سرمایه کوچک و سهام بزرگ متفاوت است. البته این موضوع به آن صنعت و شرایط کلی اقتصاد هم بستگی دارد.

بالاترین سطح تنوع را می‌توان با سرمایه گذاری در دسته‌های مختلف دارایی به دست آورد. منظور از دسته‌های مختلف، سرمایه گذاری در کالاها، طلا، دلار و بازار سرمایه است. البته نکاتی را هم باید در این خصوص رعایت کرد. مهمترین نکته در این نوع تشکیل سبد متنوع آن است که گزینه‌های انتخابی ما تا حد ممکن از هم مستقل باشند. به عنوان مثال از آنجا که طلا و سکه مشابه هستند، بهتر است یکی از آنها را در سبد قرار داد. حتی بین دلار و طلا هم به دلیل همبستگی بالای آنها می‌توانیم یکی را انتخاب کنیم. سوال مهمی که در اینجا پیش می‌آید آن است که سرمایه گذاران تا چه حد باید پرتفوی خود را متنوع کنند. برای پاسخ به این سوال باید گفت که تنوع در سرمایه گذاری بستگی به سطح ریسک گریزی و ریسک پذیری فرد سرمایه گذار دارد.

ابزارهای مالی نوین برای متنوع سازی در سرمایه گذاری

صندوق های سرمایه گذاری از دسته ابزار مالی نوین موفق هستند که با حضور کارشناسان و تحلیل‌گران حرفه‌ای اقدام به تشکیل سبد خود از سهام و اوراق قرضه و دیگر دارایی‌های منتخب می‌کنند. بی شک به دست آوردن دانش و فراهم کردن وقت کافی برای انجام متنوع‌سازی در سرمایه گذاری کاری زمان‌گیر و برای بسیاری از ما که هر کدام در تخصص خود فعال هستیم غیر ممکن است؛ بنابراین بهتر است کار را به کاردان بسپاریم و از ابزار نوین مالی کمک بگیریم.

مزایای پرتفوی متنوع

تنوع سطح کلی نوسان و ریسک احتمالی سرمایه گذار را کاهش می‌دهد. وقتی سرمایه گذاری در یک حوزه ضعیف عمل می‌کند، سایر سرمایه گذاری‌ها در پرتفوی او می‌توانند زیان را جبران کنند. این امر به ویژه زمانی صادق است که سرمایه گذاران دارایی‌هایی دارند که همبستگی منفی دارند یا برعکس هم عمل می‌کنند. البته باید وزنی که به آنها می‌دهیم را با توجه به شرایط اقتصادی و سطح ریسک پذیری یا ریسک گریزی خود متفاوت کنیم. همین موضوع ریسک و بازده سبد انتخابی ما را تغییر می‌دهد.

معایب پورتفوی متنوع

مشکلات مربوط به تنوع پورتفوی کمتر گفته می‌شوند و بنابراین کمتر شناخته شده‌اند. حقیقت این است که تنوع پورتفوی می‌تواند اثرات نامطلوبی بر سبد سرمایه گذاری داشته باشد. تنوع بخشیدن به یک سبد سرمایه گذاری منجر به محدود کردن سود بالقوه و به دست آوردن نتایج متوسط ​​می‌شود. مشکل دیگر که متوجه سرمایه گذاران است این است که یک سبد دارای تنوع گسترده با تعداد زیادی دارایی‌های مختلف، معمولاً برای نظارت مشکلات بیشتری دارند زیرا سرمایه گذار باید بسیاری از سرمایه گذاری‌ها را رصد کند. در بسیاری از موارد، سرمایه‌گذارانی که به دنبال سطوح بالایی از تنوع هستند، بهتر است از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک یا صندوق‌های قابل معامله (ETF) استفاده کنند. از جمله این صندوق‌ها می‌توان به صندوق شاخصی هم وزن کیان اشاره کرد.

مزایا و معایب پورتفوی متمرکز یا تک سهم شدن

یکی از مزایای پرتفوی متمرکز این است، در حالی که ریسک را افزایش می‌دهد، سود بالقوه را نیز افزایش می‌دهد. سبدهای سرمایه گذاری که بالاترین بازده را برای سرمایه گذاران به همراه می‌آورند، معمولاً تنوع زیادی ندارند. البته که این به معنای ریسک بالاتر هم هست. کسانی که سرمایه‌ گذاری‌های خود را در چند شرکت یا صنعت متمرکز کرده‌اند، در ساختن ثروت قابل توجه بهتر عمل کرده‌اند. پرتفوی متمرکزتر همچنین سرمایه گذاران را قادر می‌سازد تا روی تعداد قابل مدیریتی از سرمایه گذاری‌های با کیفیت بالا تمرکز کنند. ویلیام جی اونیل، جرالد لوب، و جسی لیورمور ثروت خود را از طریق سرمایه گذاری متمرکز به دست آورده‌ بودند.

نتیجه‌گیری

متنوع سازی در سرمایه گذاری و انتخاب درست کلاس‌های دارایی‌ باعث می‌شود تا ریسک افت ارزش سرمایه ما کاهش پیدا کند. در صورت داشتن پرتفوی شخصی نیاز به آگاهی در مورد هر کدام از زمینه‌های سرمایه گذاری برای انجام متنوع‌سازی داریم، اما با انتخاب صندوق‌های سرمایه گذاری مختلف می‌توانیم بی‌نیاز از داشتن دانش و زمان کافی برای بررسی و انتخاب کلاس دارایی‌های مختلف به طور غیر مستقیم اقدام به متنوع سازی در سرمایه‌مان کنیم.